KİRA VE GAYRİMENKUL
Kira Depozitosu Geri Verilmiyorsa Ne Yapılır? Hasar Kesintisi ve İspat
Kiracı evden çıkar, anahtarı teslim eder; birkaç hafta sonra depozitosunu istediğinde ev sahibi boya, parke veya temizlik masrafları ileri sürer. Hangi kesinti haklıdır? Depozitonun iadesini hangi taraf ispatlar? Bu uyuşmazlık, taşınmazın teslim anındaki durumu ve kira sözleşmesinin güvence düzenlemesi nedeniyle çoğu zaman ayrıntılı delil değerlendirmesi gerektirir.
Kiracı evden çıkar, anahtarı teslim eder; birkaç hafta sonra depozitosunu istediğinde ev sahibi boya, parke veya temizlik masrafları ileri sürer. Hangi kesinti haklıdır? Depozitonun iadesini hangi taraf ispatlar? Bu uyuşmazlık, taşınmazın teslim anındaki durumu ve kira sözleşmesinin güvence düzenlemesi nedeniyle çoğu zaman ayrıntılı delil değerlendirmesi gerektirir.
Güvence bedeli ile son ay kirası aynı değildir
Konut ve çatılı işyeri kiralarında güvence bedeli, kiracının borçlarını teminat altına alır; kira ödemesinin otomatik yerine geçmez. TBK 342 para olarak kararlaştırılan güvencenin bankaya yatırılmasına ilişkin düzenleme içerir ve üç aylık kira bedeli sınırını öngörür. Tarafların uygulamada parayı doğrudan elden vermiş olması, ödendiğinin ispatını ve iade talebini ayrı bir uyuşmazlık hâline getirebilir. Bu nedenle dekont veya yazılı makbuz büyük önem taşır.1
Olağan yıpranma ve gerçek zarar
Kiracı, taşınmazı sözleşmeye uygun kullanmaktan kaynaklanan olağan eskime ve bozulmalardan kural olarak sorumlu tutulamaz. Yıllar içinde boya renginin solması veya normal kullanım çizikleri ile kırılmış bir kapı, ağır deformasyon yahut eksik bırakılmış demirbaş aynı değildir. Ev sahibinin tamir faturası sunması tek başına zararın kiracıdan kaynaklandığını ispatlamaz. Taşınmazın kira başındaki durumu, kullanım süresi, teslim tutanağı ve fotoğraflar birlikte ele alınmalıdır.
Anahtar tesliminin önemi
Kiracı fiilen evden ayrılmış olsa bile anahtarın kiraya verene teslim edilip edilmediği ve bunun tarihi, kira ilişkisinin sona ermesine ilişkin tartışmalarda belirleyicidir. Anahtar teslim tutanağı, tarihli yazışma ve sayaç kayıtları saklanmalıdır. Anahtar kapıya bırakıldı veya komşuya verildi savunması uyuşmazlığı çözmeyebilir. Teslim sırasında eksikliklerin ve demirbaşların yazıldığı iki taraflı tutanak ilerideki depozito davasını önemli ölçüde kolaylaştırır.
Ev sahibi depozitodan ne mahsup edebilir?
Muaccel kira alacağı, ispatlanmış hasar veya sözleşmeden doğan bazı yükümlülükler mahsup tartışmasına konu olabilir. Ancak hangi alacağın gerçekten doğduğu ve miktarı açıklanmalıdır. Sonradan yaptırılan lüks yenilemenin tüm giderinin kiracıya yüklenmesi doğru değildir. Hasarlı bir parçanın yenisiyle değiştirilmesinde kullanım ömrü ve değer artışı gibi konular bilirkişi incelemesinde önem taşıyabilir. İade konusunda bedelin güncellenip güncellenmeyeceği de sözleşme ve içtihat bağlamında dikkatle değerlendirilmelidir.
İade başvurusu ve dava
Kiracı önce yazılı talep ve banka hesabı bildirimi yapmalı, anahtar teslimini ve güvence ödemesini kanıtlamalıdır. Konut ve çatılı işyeri kiralarından kaynaklanan uyuşmazlıklarda, ilamsız icra yoluyla tahliye istisnası dışındaki ilgili davalarda dava şartı arabuluculuk gündeme gelir. Arabuluculuk sonuçsuz kalırsa dava veya kanuni koşullara uygun takip değerlendirilebilir. Dava açmadan önce yalnızca depozito değil, karşı tarafın kira ve hasar iddiaları da hesaplanmalıdır.
Örnek olay: on yıllık kiradan sonra kesinti
Kiracı teslim tutanağıyla daireyi boşaltmış, ancak ev sahibi tüm depozitoyu boya masrafı olarak tutmuştur. On yılın olağan yıpranma etkisi ile somut kırık veya hasar birbirine karıştırılmamalıdır. Ev sahibi masrafı kalem kalem açıklamalı; kiracı başlangıç ve çıkış görüntülerini sunmalıdır. Tek bir ustanın faturası, hasarın kiracıdan kaynaklandığını kendiliğinden göstermez. Tartışmanın özü, güvence bedelinin iadesi ve ispatlanmış karşı alacakların mahsubudur.
Sık sorulan sorular
Kiracı evi boyatmak zorunda mı?
Olağan yıpranma ile sözleşmeye aykırı somut hasar ayrı değerlendirilir.
Depozitoyu son ay kirası sayabilir miyim?
Tek taraflı olarak bu sonuca varmak risklidir; taraf anlaşması ve sözleşme belirleyicidir.
Depozito elden verildiyse iade istenebilir mi?
Evet, fakat ödemenin ispatı tartışmalı olabilir; yazışma ve tanık dâhil deliller değerlendirilir.
Resmî kaynaklar
Yazının hazırlanmasında güncel metin kontrolü için aşağıdaki resmî mevzuat bağlantıları esas alınmıştır:
BU KONUDA İŞİNİZE YARAYABİLİR
Bu yayını paylaşın
Profil ve diğer yayınlar →