KİRA VE GAYRİMENKUL
Ev Satıldı, Yeni Ev Sahibi Kiracıyı Hemen Çıkarabilir mi?
Kiralanan konutun satılması kiracının sözleşmesini kendiliğinden sona erdirmez. Yeni malik kural olarak mevcut kira sözleşmesinin tarafı olur. Ancak yeni malikin kendisi, eşi, altsoyu, üstsoyu veya kanunda belirtilen yakınları için gerçek ve zorunlu ihtiyacı bulunması hâlinde kanundaki özel tahliye yoluna başvurması mümkündür. Satışın yapılmış olması tek başına tahliye kararı yerine geçmez.
Kiralanan konutun satılması kiracının sözleşmesini kendiliğinden sona erdirmez. Yeni malik kural olarak mevcut kira sözleşmesinin tarafı olur. Ancak yeni malikin kendisi, eşi, altsoyu, üstsoyu veya kanunda belirtilen yakınları için gerçek ve zorunlu ihtiyacı bulunması hâlinde kanundaki özel tahliye yoluna başvurması mümkündür. Satışın yapılmış olması tek başına tahliye kararı yerine geçmez.
Hukuken belirleyici ayrım
Yeni malikin gereksinime dayalı özel tahliye yolunda edinim tarihinden itibaren bir ay içinde yazılı bildirim ve edinimden itibaren altı ay sonra dava açma koşulları önem taşır. Bunun dışında sözleşme döneminin sonunda izlenebilen yol da bulunabilir. Süre hesabı, konutun edinim tarihi ve kira sözleşmesi birlikte incelenmelidir.1
Hangi yol izlenmeli?
Kiracı tapu kaydında malikin değiştiğini doğrulamalı ve kira ödemesinin kime yapılacağını güvenilir belgelerle netleştirmelidir. Yeni malik tahliye istiyorsa yazılı bildirim, ihtiyacın niteliği ve dava koşulları denetlenmelidir. Kira ilişkisinden kaynaklanan davalarda arabuluculuk koşulu ve istisnalar da gözden geçirilmelidir.
İspat için hangi belgeler gerekir?
Tapu edinim tarihi, eski kira sözleşmesi, kira dekontları, yeni malikin bildirimi, tebligat belgesi ve ihtiyaç iddiasına ilişkin açıklamalar kaydedilmelidir. Kiracının sözleşmeyi sonradan imzalamış olması veya kira başlangıç tarihinin farklı olması süre hesabını etkileyebilir.
Somut bir örnek
Örneğin konut haziranda satılmış, yeni malik temmuz ayında “iki hafta içinde boşalt” mesajı göndermiş olabilir. Böyle bir mesaj satıştan dolayı hemen tahliye yetkisi vermez. Buna karşılık yeni malikin kanuni sürelerde bildirim ve dava şartlarını karşılaması hâlinde gerçek ihtiyaç incelenir.
Önemli hukuki ayrıntılar
Kiralanan taşınmazla ilgili uyuşmazlıklarda ilk belge kira sözleşmesidir; fakat tek belge değildir. Taşınmazın teslim tutanağı, kullanım biçimi, sonraki ek anlaşmalar, noter ihtarları ve kira ödeme kayıtları hukuki ilişkiyi farklılaştırabilir. Kiraya verenin mülkiyet hakkı ile kiracının konut güvencesi birlikte değerlendirilir. Kira davalarında dava şartı arabuluculuk kapsamı, ilamsız icra yoluyla tahliye gibi istisnalardan ayrı ele alınmalıdır.
Başvurudan önce kontrol listesi
Bir uyuşmazlıkta ilk yapılması gereken, hukuki nitelendirmeden önce olayın kronolojisini çıkarmaktır. İlk işlem tarihi, bildirimin nasıl yapıldığı, karşı tarafın verdiği yanıt ve varsa ödeme veya teslim aşaması sıralanmalıdır. Böyle bir kronoloji, hangi talebin neden ileri sürüldüğünü anlaşılır kılar; aynı zamanda yanlış mercie veya süre geçtikten sonra başvurulmasını önlemeye yardımcı olur.
Hangi talep hangi sonucu doğurur?
Bir diğer önemli ayrım, istenen sonucun niteliğidir. Bazen amaç para iadesi veya alacağın tahsili, bazen işlemin iptali, bazen de gelecekteki bir müdahalenin durdurulmasıdır. Farklı talepler farklı delil ve şartlara bağlanabilir. Dilekçe hazırlanırken “haklı olduğumu düşünüyorum” yerine “şu kanuni koşul, şu belgeyle gerçekleşti ve şu sonuç talep ediliyor” şeklinde somutlaştırma yapılmalıdır.
Karşı tarafın savunması ve riskler
Kira ödemelerini durdurmak, “artık eski ev sahibim değil” diyerek banka hesabını araştırmamak veya sözlü baskıyla evi hemen terk etmek hak kaybına neden olabilir. Tahliye taahhüdü ayrı bir sebeptir ve her olayda bulunmaz.
Uygulamada gözden kaçanlar
Kiracıların çoğu yalnızca sözlü telefon görüşmeleriyle hak aramaya çalışır. Oysa tarihli bildirim, servis veya ödeme belgesi, ileride “kim neyi ne zaman öğrendi?” sorusunun cevabını verir. Kiraya verenin talebine hiç yanıt vermemek kadar, yasal koşulları bilmeden imzalanan bir protokol de önemli sonuçlar doğurabilir.
Dosyayı etkileyebilecek özel ayrıntılar
Yeni malik, satın aldığı tarihte devam eden kira ilişkisini bilmediğini ileri sürse de kira sözleşmesinin varlığı ve kanuni koruma değerlendirilmelidir. Kiracıya daha önce verilmiş tahliye taahhüdü bulunduğu iddiası ayrı bir inceleme gerektirir. Gerçek ihtiyaç savunmasında yalnızca tapu sahibi olmak değil, ihtiyacın süregelen ve samimi oluşu aranır. Kira ödemesinin yeni malike yönlendirilmesinde sahte IBAN mesajlarına karşı tapu kaydı ve usulüne uygun bildirim doğrulaması yapılmalıdır.
Uyuşmazlığın derinlemesine değerlendirilmesi
Satış sonrasında taşınmazın yeni maliki, önceki kiraya verenin yaptığı bütün işlemlerin sonuçlarını anlamadan kira artışı veya tahliye talep edebilir. Kiracı kira sözleşmesinin halen yürürlükte olduğunu ve ödemenin nasıl sürdüğünü belgelemelidir. Yeni malikin ihtiyacına dayalı tahliye davasında kanuni bildirim süresinin kaçırılması, o özel yoldan yararlanmayı etkileyebilir; fakat başka hukuki sebeplerin bulunup bulunmadığı ayrıca değerlendirilir. Kiralananın gösterilmesi konusunda tarafların makul zaman ve haber verme yükümlülükleri vardır. Yeni malikin taşınmazı yeniden üçüncü kişilere kiralaması hâlinde, ihtiyaç nedeniyle tahliye sonrası yeniden kiralama yasağına ilişkin kurallar da gündeme gelebilir. Somut dosyada hangi tahliye sebebinin kullanıldığı açıkça ayrılmalıdır.
Sık sorulan sorular
Yeni malik kirayı iki katına çıkarabilir mi?
Satış tek başına sınırsız artış hakkı vermez.
Satılacak evin gezdirilmesine izin zorunlu mu?
TBK kapsamında uygun bildirim ve şartlarla gösterme yükümlülüğü ayrı değerlendirilir.
Resmî kaynaklar
Yazının hazırlanmasında güncel metin kontrolü için aşağıdaki resmî mevzuat bağlantıları esas alınmıştır:
BU KONUDA İŞİNİZE YARAYABİLİR
Bu yayını paylaşın

Profil ve diğer yayınlar →