Limited Şirketin Borcundan Şirket Ortağı Kendi Eviyle Sorumlu mu?

Hukuki çerçeve

Limited şirketin ticari borçlarından kural olarak şirket tüzel kişiliği malvarlığıyla sorumludur; ortağın yalnızca ortak sıfatıyla doğrudan sorumluluğu bulunduğu söylenemez. Buna karşılık kamu alacaklarında 6183 sayılı Kanun’un 35. maddesi ve ilgili özel hükümler farklı kişisel sorumluluk düzenleyebilir.¹

En önemli ayrım

Şirket müdürünün kanuni temsilci sıfatı, ortağın şahsi kefaleti, haksız fiili veya alacaklıyı yanıltan davranışı ayrı hukuki dayanaklar yaratabilir. “Şirket borcu” adı altında hepsini aynı kategoriye koymak yanlış sonuç verir.²

Uygulamada gözden kaçan nokta

Limited şirketin ticari borcuna ilişkin takipte ortağın kişisel hesabına haciz konulması ancak ayrıca hukuki sorumluluk temeli varsa mümkün olabilir. Ortak ile şirket arasında yapılan sözlü görüşmeler veya ortağın ticari karar vermesi, tek başına şahsi kefalet anlamına gelmez. Ancak kendi adına borç üstlenmişse bu durum farklı değerlendirilir.

Hangi ayrıntılar sonucu değiştirir?

Limited şirkette ortak ile şirket tüzel kişiliği birbirinden ayrıdır. Şirketin borçlu olduğu sıradan bir satış sözleşmesinde ortak, yalnızca ortak olduğu için kişisel eviyle borçtan sorumlu tutulamaz. Ancak kendi adına kefalet vermiş veya başka şahsi sorumluluk sebebi oluşturmuş olabilir. Bunun yanında kamu alacakları bakımından özel kanun hükümleri, ortağın pay oranı ve dönemsel sorumluluğunu gündeme getirebilir.

Deliller ve belgeler

Ticaret sicili kayıtları, ortaklık pay oranları ve değişiklik tarihleri, kefalet sözleşmeleri, vergi/SGK borç dökümleri, takip evrakı ve şirketin mali kayıtları incelenmelidir. Kamu borcunun hangi döneme ait olduğu ayrıca önemlidir.

Başvuru stratejisi ve riskler

Önce alacak türü ve borçlu sıfatı saptanmalı. Şirketi takip etmek, ortağı takip etmek ve yöneticinin sorumluluğunu ileri sürmek farklı usullere bağlıdır. Kişisel sorumluluk doğduğunu iddia eden tarafın hukuki dayanağı açıkça göstermesi gerekir.

Başvurmadan önce değerlendirilmesi gerekenler

Kamu borçlarında ortakların pay oranı, ortaklık değişikliği ve borcun ait olduğu dönem ayrı önem taşır. Şirket müdürünün kanuni temsilci sorumluluğu ortakların sorumluluğuyla aynı değildir. Bu ayrım hem alacaklının doğru borçluya yönelmesi hem de takibe maruz kalan kişinin savunması için belirleyicidir.

Karşı taraf ne söyleyebilir?

Alacaklı ortağın şirketi fiilen yönettiğini ileri sürebilir; fakat bu olgu tek başına sıradan ticari borcu ortağın kişisel borcu hâline getirmez. Kefalet, haksız fiil veya kamu borcuna ilişkin kanuni sorumluluk gibi ayrı dayanak gerekir. Ortaklık payı, müdürlük sıfatı ve borcun türü birbirine karıştırılırsa yanlış borçluya karşı takip yapılabilir.

Hukuki değerlendirmeyi derinleştiren noktalar

Limited şirketin hukuki varlığı, ortaklarının kişiliklerinden ayrıdır. Şirketin tedarikçisine veya ticari sözleşme karşı tarafına olan borcu kural olarak şirket malvarlığını ilgilendirir. Ortağın yalnızca pay sahibi olması, bütün özel hukuk borçlarının kendisine kişisel takip yapılabileceği anlamına gelmez. Bununla birlikte şahsi kefalet, borca katılma veya haksız fiil gibi başka sorumluluk sebepleri olabilir.

Hak arama sürecinde farklı sonuçlar

Kamu alacakları bakımından özel kanun hükümleri devreye girebilir. Vergi ve SGK gibi kamu borçlarında ortak ve kanuni temsilci sorumluluğunun ayrı rejimleri bulunur. Bu nedenle sorumluluk değerlendirmesine başlanırken borcun türü ve doğduğu dönem belirlenmelidir. Aynı kişi hem ortak hem müdürse hangi sıfatla takip edildiği açıklaştırılmalıdır.

Pratik sonuç ve dikkat edilmesi gerekenler

Alacaklı, şahsi takip yapmak istiyorsa hukuki dayanağı göstermelidir. Ortak da şirket borcu için kendisine gelen ödeme emrini görmezden gelmemelidir; takip türü ve süreler önemlidir. Ortaklık payı devrinin gerçekleştiği tarih, kamu alacaklarında sorumluluk hesabını etkileyebilir. Şirketin tek ortaklı olması bile bütün borçlar yönünden sınırsız kişisel sorumluluk sonucu yaratmaz.

Dosya hazırlarken kritik ayrıntılar

Şirket müdürünün kanuni temsilci sıfatı da ortaklık sıfatından ayrılmalıdır. Bir kişi aynı anda hem ortak hem müdür olabilir, fakat her sorumluluk farklı hukuki temele dayanır. Takip evrakında borçlu sıfatının şirket mi kişi mi olduğu açıkça tespit edilmelidir. Alacaklı açısından da doğrudan kişisel haciz talebi yerine önce borç ilişkisinin ve sorumluluk sebebinin belirlenmesi önemlidir.

Somut bir örnek

Örneğin limited şirketin tedarikçiye olan fatura borcu nedeniyle tek başına ortak aleyhine doğrudan takip yapılamayabilir. Aynı kişinin şirket adına şahsi kefalet vermesi veya kanunen sorumlu tutulduğu kamu borcu bulunması hâlinde sonuç değişebilir.

Okur için kontrol listesi

• Olayın tarihlerini ve tarafların sıfatlarını kesinleştirin.
• Sözleşme, belge, tebligat ve yazışmaların asıllarını koruyun.
• Talebin hangi hakka dayandığını ve karşı tarafın hangi savunmayı ileri sürebileceğini belirleyin.
• Görevli merci, başvuru usulü, dava şartı arabuluculuk ve süreleri somut olay için kontrol edin.