2026'da Kanuni Faiz Değişti: Alacaklara Hangi Oran ve Tarih Uygulanacak?

Kanuni faiz hangi orana bağlandı?

Değişen 3095 sayılı Kanun m.1'e göre TBK ve TTK uyarınca faiz ödenmesi gereken hâllerde oran sözleşmeyle belirlenmemişse yıllık kanuni faiz, TCMB'nin önceki yılın 31 Aralık gününde kısa vadeli kredi işlemlerine uyguladığı reeskont oranının yüzde sekseni üzerinden hesaplanır. Aynı yılın 30 Haziran günündeki reeskont oranı, önceki yılın 31 Aralık günündeki orandan en az beş puan farklıysa yılın ikinci yarısında 30 Haziran günündeki oranın yüzde sekseni uygulanır. Bu, yıl içinde her gün değişen otomatik değişken faiz anlamına gelmez; kanunun belirlediği kontrol tarihleri vardır.

Örneğin önceki yıl sonu reeskont oranının varsayımsal olarak yüzde 40 olduğu bir durumda birinci yarı için yüzde 32 yıllık kanuni faiz sonucu çıkar. Haziran sonunda referans oran yüzde 46 olursa beş puanlık eşik aşıldığından ikinci yarıda yüzde 36,8 hesaplanır. Bu sayılar gerçek 2026 oranları değil, yöntemi açıklamak için kurgulanmış örnektir. Gerçek hesapta TCMB'nin ilgili gün için yayımladığı veri esas alınmalıdır.¹

Kanuni faiz ile temerrüt faizi aynı şey mi?

Kanuni faiz, kanunun belirli koşullarda ödemenin faizle yapılmasını öngördüğü durumlarda kullanılan temel oranı ifade eder. Temerrüt faizi ise borçlunun para borcunu zamanında ödememesinin sonucudur ve 3095 sayılı Kanun m.2'de düzenlenir. Sözleşmede faiz oranı veya ticari iş bakımından özel kurallar bulunduğunda uygulanacak oran değişebilir. Ticari işlerde avans faizine ilişkin imkanlar, TBK'nın temerrüt hükümleri ve anlaşılmış faizin niteliği ayrı incelenmelidir. Bir icra takibine “yasal faiz” yazılması her uyuşmazlığın doğru şekilde hesaplandığını göstermez.

Faiz başlangıcı da en az oran kadar önemlidir. Borcun vadesi, temerrüt ihtarı, haksız fiilin gerçekleşmesi, dava veya takip tarihi gibi etkenler başlangıcı değiştirebilir. Yanlış başlangıç tarihiyle doğru oran kullanılması yine hatalı sonuç üretir.²

Eski alacaklara nasıl uygulanır?

2026 öncesinde doğan bir borçta hesaplamanın hangi dönemler için hangi orandan yapılacağı, değişikliğin yürürlüğü ve faiz alacağının niteliğine göre incelenir. Özellikle 3095 sayılı Kanun'un tarihsel metinleri ve Anayasa Mahkemesi'nin faiz hükümleriyle ilgili kararları dikkate alınmalıdır. Faizin uzun süreyi kapsadığı dosyalarda farklı yıllara veya yarıyıllara bölünerek hesap yapılması gerekebilir. Ancak değişikliğin geçmişe etkisi konusunda tek bir cümleyle bütün sözleşme ve haksız fiil alacaklarını eşitlemek uygun değildir.

Anayasa Mahkemesinin 22.07.2025 tarihli, E.2024/24 ve K.2025/164 sayılı kararının, eski kanuni faiz hükmünün sözleşmeden kaynaklanmayan borç ilişkileri yönünden iptaline ilişkin olması da 2026 reformunun hukuki arka planını oluşturur. Yeni kanuni düzenleme ile Anayasa Mahkemesinin iptal kararı birlikte değerlendirilmelidir.³

Faiz hesabını etkileyen diğer unsurlar

Alacağın hangi para cinsinden olduğu, kısmi ödemelerin tarihi, mahsup sırası ve sözleşmede belirlenen oran hesabı etkiler. Yabancı para borçlarına ilişkin özel hükümler bulunabilir. Ticari alacaklar ve geç ödeme kuralları, adi para borçlarıyla aynı faiz rejimine tabi olmayabilir. İcra takip talebindeki ana para, işlemiş faiz ve takip sonrası faiz kalemleri ayrı ayrı denetlenmelidir. Faize faiz yürütülmesi de kanunda özel sınırlamalara tabi olduğundan bileşik faiz varsayımıyla hesap yapılmamalıdır.⁴

Melsa Legal faiz hesaplayıcısında olması gerekenler

Kullanıcının yalnızca ana para ve tarih girmesi her dosyada yeterli değildir. Hesaplayıcı; kanuni/temerrüt/ticari faiz türü, dönemsel referans oranları, alacak tarihleri, kısmi ödemeler ve özel sözleşme oranları gibi girdileri ayrıştırmalıdır. 2026 yeni sisteme geçişi tarihsel tablo içinde saklamak gerekir. Yanlış bir “bugünkü faiz oranını geçmişin tamamına uygula” yaklaşımı ciddi hesap farkları doğurabilir.

Örnek olay: İki ayrı ödeme yapılan borç

Borçlu, uzun vadeli para borcunun bir kısmını ilk yıl, kalanını ikinci yıl öder. Alacaklı, tüm ana paraya toplam dönem üzerinden faiz uygularsa ara ödeme nedeniyle hatalı hesap yapabilir. Hesapta her ödemenin tarihi, hangi kaleme mahsup edildiği ve o tarihe kadarki faiz oranı ayrı belirlenmelidir. 2026'daki oran değişikliği ve önceki dönemler doğru bölünmeden sonuç güvenilir olmaz.

Faiz türleri karıştırılırsa sonuç neden değişir?

Kanuni faiz, sözleşmede kararlaştırılmış faiz, temerrüt faizi, ticari işlerde uygulanan faiz ve özel kanunla belirlenmiş faiz oranları birbirinin yerine kullanılamaz. Bir ticari faturanın geç ödenmesiyle, bir kişinin borç verme sözleşmesinden doğan alacağı veya mahkemenin hükmettiği tazminat aynı hesap yöntemiyle sonuçlanmayabilir. Önce borç ilişkisinin hukuki niteliği belirlenir; ardından faiz türü, faiz başlangıcı ve yürürlükteki oran saptanır. 7589 sayılı Kanun'un 3095 sayılı Kanun'da yaptığı değişiklik, her faiz uyuşmazlığının aynı orana bağlandığı anlamına gelmez.

Faizin hangi tarihte işlemeye başladığı çoğu zaman oran kadar önemlidir. Sözleşmede kesin vade varsa temerrüt koşulları bir şekilde, belirsiz vadeli borçlarda ihtar ve muacceliyet farklı biçimde değerlendirilir. Haksız fiil, sigorta tazminatı ve işçilik alacaklarında özel faiz başlangıcı tartışmaları bulunabilir. Bir ödemede önce faiz ve giderlere mi, yoksa asıl borca mı mahsup yapılacağı da kanuni kurallara ve tarafların iradesine göre belirlenir. Aynı toplam ödeme, yanlış mahsup edildiğinde kalan borcu önemli ölçüde değiştirebilir.

Hesaplama yapılırken dönemleri ayırma yöntemi

Uzun süre devam eden bir alacakta faiz oranı zaman içinde değişebilir. Bu nedenle tek bir güncel oranı bütün geçmiş döneme uygulamak doğru olmayabilir. Hesaplama için önce ana para, başlangıç günü, her oran değişikliği dönemi ve kısmi ödemeler listelenir. Her dönem ayrı hesaplanır; ödemenin yapıldığı gün itibarıyla hangi alacak kalemine mahsup edildiği belirlenir ve kalan tutar için yeni dönem hesaplaması yapılır. Böylece hem borçlu hem alacaklı hesap tablosunda hangi rakamın nereden geldiğini görebilir.

Yasal faiz hesabıyla bileşik faiz uygulaması da karıştırılmamalıdır. Faize faiz yürütülmesi bazı özel koşullara tabidir; internet hesaplayıcısının “bileşik faiz” seçeneğini varsayılan olarak açması doğru sonuç vermeyebilir. Kuruş yuvarlaması, başlangıç ve bitiş gününün hesaplanma biçimi, takvim yılı gün sayısı ve alacağın döviz cinsinden olması gibi ayrıntılar da sonuç üzerinde etkili olabilir. Dava dosyasına sunulacak hesaplamanın denetlenebilir olması için yalnız toplam tutar değil dönem tablosu gösterilmelidir.

2026 düzenlemesini kontrol ederken hangi belge aranmalı?

Kanunun yürürlük maddesi, 3095 sayılı Kanun'un güncel metni ve Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasının referans alınacak resmî oran açıklamaları birlikte okunmalıdır. Dönem ortasında kanunun öngördüğü değişim eşiği gerçekleşmişse ikinci yarıyılda uygulanacak oranın farklı olup olmadığı incelenir. Bir haber sitesinin kullandığı yüzde, hesaplamanın asıl dayanağı olamaz. Melsa Legal'ın faiz hesaplayıcısı da hesaplanan alacak türünü, seçilen hukuki dayanağı ve kullanılan oranların kaynak tarihini açıkça göstermelidir.

Sonuç

Faiz yalnızca çarpma işlemi değildir; önce alacağın hukuki niteliği ve tarihler belirlenmelidir.