AİLE VE İŞ
İş Kazası Geçiren İşçi Hangi Haklara Sahip? SGK Bildirimi ve Tazminat
Bir iş kazasından sonra ilk soru genellikle “rapor parası alır mıyım?” olur. Oysa iş kazası; geçici iş göremezlik ödeneği, sürekli iş göremezlik geliri, işverenin sorumluluğu, kusur incelemesi ve tazminat talepleri bakımından birden çok hukuki süreci birlikte başlatabilir. En önemli aşama ise kazadan hemen sonra yapılan bildirim ve delillerin korunmasıdır.
Bir iş kazasından sonra ilk soru genellikle “rapor parası alır mıyım?” olur. Oysa iş kazası; geçici iş göremezlik ödeneği, sürekli iş göremezlik geliri, işverenin sorumluluğu, kusur incelemesi ve tazminat talepleri bakımından birden çok hukuki süreci birlikte başlatabilir. En önemli aşama ise kazadan hemen sonra yapılan bildirim ve delillerin korunmasıdır.
İş kazası yalnızca fabrika içinde yaşanmaz
5510 sayılı Kanun iş kazasının hangi hâllerde meydana gelebileceğini düzenler. İşyerinde meydana gelen olaylar yanında işveren tarafından yürütülen iş nedeniyle geçirilen bazı kazalar ve kanunda özel olarak sayılan durumlar da iş kazası kapsamında değerlendirilebilir. Olayın iş kazası sayılması ile işverenin mutlaka kusurlu olması aynı mesele değildir. SGK bakımından sigortalılık ve olayın gerçekleşme koşulları incelenirken tazminat davasında kusur, illiyet ve zarar ayrıca araştırılır.1
Üç iş günlük bildirim neden önemli?
SGK açıklamalarına göre 4/a kapsamındaki sigortalının iş kazası, işveren tarafından kolluğa derhal ve SGK’ya kazadan sonraki üç iş günü içinde bildirilmelidir. İşverenin kontrolü dışındaki olaylar bakımından öğrenme tarihine ilişkin özel değerlendirme yapılabilir. Bu süre işverenin bildirim yükümlülüğüne ilişkindir; işçinin bütün haklarının üç gün içinde sona ereceği anlamına gelmez. Yine de geç bildirim olayın belgelenmesini zorlaştırabilir ve idari yaptırım sonuçları doğurabilir.
Hangi ödemeler gündeme gelebilir?
Tıbbi rapora bağlı geçici iş göremezlik ödeneği ile meslekte kazanma gücü kaybına bağlı sürekli iş göremezlik geliri birbirinden farklıdır. SGK ödemelerinin koşulları ve hesabı ayrıca belirlenir. İşverenin sorumlu olduğu hâllerde maddi tazminat; tedaviye bağlı zarar, çalışma gücü kaybı, kazanç eksilmesi ve ekonomik geleceğin sarsılması gibi kalemlerden oluşabilir. Kaza sonucunda ölüm yaşanırsa hak sahipleri yönünden destekten yoksun kalma tazminatı gündeme gelebilir.
Kusur raporu her şeyi çözmez
Bilirkişi kusur raporu, iş güvenliği eğitimleri, kişisel koruyucu donanım, risk değerlendirmesi, çalışma talimatları ve fiili çalışma koşullarını incelemelidir. “İşçi dikkatsizdi” ifadesi tek başına işvereni sorumluluktan kurtarmaz. Öte yandan işverenin her kazadan koşulsuz ve sınırsız sorumlu olduğu da söylenemez. Kusurun dağılımı ve uygun illiyet bağı her davada somut olay üzerinden belirlenir. Alt işveren ilişkileri ve üçüncü kişi kusuru da sonuçları etkileyebilir.
Deliller ve başvuru sırası
İlk sağlık kayıtları, olay yeri görüntüleri, tanık bilgileri, vardiya çizelgesi, iş güvenliği belgeleri ve tutanaklar korunmalıdır. SGK iş kazası tespiti yapılmıyorsa ilgili idari ve yargısal yollar değerlendirilir. İşçinin işverene karşı tazminat talebi ile SGK’dan gelir bağlanması süreci karıştırılmamalıdır. İşçi veya yakınları, sonuçları ağırlaştırabilecek ibra ve ödeme belgelerini içeriğini anlamadan imzalamamalıdır.
Örnek olay: merdivenden düşme
Çalışan vardiya sırasında kaygan zeminde düşmüş, tutanakta yalnızca “dikkatsizlik” yazılmıştır. Zemin temizliği, uyarı levhası, kaydırmazlık, iş ayakkabısı ve eğitim belgeleri incelenmeden kusurun tamamının işçiye yüklenmesi sağlıklı değildir. İş kazası bildiriminin zamanında yapılıp yapılmadığı, acil servis kayıtları ve SGK tespiti ayrıca kontrol edilir. Tazminat hesabında yalnızca tedavi faturası değil, işgücü kaybı ve varsa sürekli etki değerlendirilir.
Sık sorulan sorular
Sigortasız çalışan işçi iş kazası geçirebilir mi?
Sigortalılığın tespiti ve kazanın niteliği ayrıca değerlendirilebilir; kayıt dışılık başvuruyu otomatik engellemez.
İşveren üç günde bildirmediyse işçi hak kaybeder mi?
Bildirim yükümlülüğü esasen işverene aittir; işçinin haklarının otomatik sona erdiği söylenemez.
Kusur oranı tazminatı etkiler mi?
Evet, kusur, zarar ve illiyet hesapta önem taşır.
Resmî kaynaklar
Yazının hazırlanmasında güncel metin kontrolü için aşağıdaki resmî mevzuat bağlantıları esas alınmıştır:
BU KONUDA İŞİNİZE YARAYABİLİR
Bu yayını paylaşın
Profil ve diğer yayınlar →