AİLE VE MİRAS

Çocuğun Velayeti Kimde Kalır? Ortak Velayet, Görüşme ve Okul Kararları

Boşanma davası açıldığında en yoğun anlaşmazlık çoğu zaman ev veya birikimden önce çocukların nerede yaşayacağı konusunda yaşanır. Velayet kararında anne veya babanın daha yüksek gelirli olması tek başına belirleyici değildir. Mahkemenin temel ölçütü çocuğun üstün yararıdır. Yaşı, gelişimi, bakım düzeni, eğitim ve sağlık ihtiyaçları birlikte değerlendirilir.

Av. Sabahattin Ali YücelYayın: 23 Haziran 2025Mevzuat kontrolü: 13 Kasım 20262 dk okuma

Velayet bir ödül veya ceza değildir

Velayetin amacı çocuğun bakımını, eğitimini, temsilini ve korunmasını sağlamaktır. Eşlerin birbirine karşı kusuru ile ebeveynlik yeterliliği birbirinden ayrılmalıdır. Mahkeme, çocuğun süreklilik ihtiyacını, bakım veren kişiyle bağını, kardeş ilişkilerini, yerleşik yaşamını ve güvenlik koşullarını ele alabilir. “Küçük çocuk her durumda anneye verilir” veya “Geliri yüksek olan kazanır” genellemeleri doğru değildir. Çocuğun görüşü yaşına ve olgunluğuna uygun biçimde değerlendirilebilir.¹

Ortak velayet nasıl değerlendirilir?

Ortak velayet kavramı, ebeveynlerin çocukla ilgili önemli kararları birlikte yürütmesi düşüncesine dayanır. Ancak uygulamanın çocuğun yararına olup olmadığı, tarafların iletişim kapasitesi ve çatışmanın ağırlığı önemlidir. Ortak velayet her anlaşmalı boşanmada otomatik sonuç değildir. Çocuğun fiilen hangi evde kalacağı, okul, sağlık, seyahat ve idari temsil konularının nasıl yürütüleceği açık biçimde belirlenmelidir.

Kişisel ilişki ve görüşme

Velayeti kullanmayan ebeveynin çocukla kişisel ilişki kurması çocuğun da hakkıdır. Görüşme günleri, tatiller ve özel günler belirsiz bırakıldığında uygulama sorunları doğar. İlişkiyi sürekli engellemek veya çocuğu diğer ebeveyne karşı baskı aracı olarak kullanmak yargısal değerlendirmeyi etkileyebilir. Öte yandan şiddet, istismar veya ciddi güvenlik riski bulunan durumlarda görüşmenin şekli ve gözetimi özel olarak düzenlenebilir.

Okul ve şehir değişikliği

Velayeti kullanan ebeveynin günlük yaşama ilişkin karar yetkisi vardır; ancak çocuğun okulunun değiştirilmesi, yurt dışına taşınma, pasaport ve seyahat işlemleri somut yasal durumla birlikte değerlendirilir. Mahkeme kararının kapsamı, diğer ebeveynin hakları ve çocuğun eğitim düzenine etkisi önemlidir. Her şehir değişikliği mutlaka hukuka aykırı değildir; aynı şekilde bütün taşınmalarda diğer ebeveynin haklarının göz ardı edilebileceği de düşünülemez.

Velayet değiştirilebilir mi?

Velayet kararı değişmez değildir. Çocuğun gelişimini etkileyen yeni ve önemli koşullar ortaya çıktığında velayetin değiştirilmesi davası gündeme gelebilir. Ancak yalnızca diğer ebeveynin daha iyi bir eve taşınması veya daha yüksek maaş alması tek başına sonucu belirlemez. Okul kayıtları, uzman raporları, sosyal incelemeler ve gerektiğinde çocuğun görüşü değerlendirilir. Dava boyunca çocuğun çatışmanın tarafı hâline getirilmemesi esas olmalıdır.

Örnek olay: çocuk başka şehre taşınacak

Velayeti kullanan ebeveyn iş nedeniyle şehir değiştirmek istiyor. Diğer ebeveyn çocuğun görüşme düzeni ve okulunun bozulacağını söylüyor. Bu uyuşmazlıkta ebeveynlerin birbirine yönelik öfkesi değil, çocuğun eğitimi, bakım sürekliliği ve her iki ebeveynle ilişkisi incelenmelidir. Çözüm bazen görüşme planının güncellenmesi, bazen farklı bir velayet veya kişisel ilişki düzenlemesinin değerlendirilmesi olabilir. Çocuğun görüşü uygun yöntemle alınmalı, baskı aracı yapılmamalıdır.