AİLE VE MİRAS
Miras Kalan Evin Açık Artırmasında 2026 Kuralları: Mirasçının Önceliği Ne Anlama Geliyor?
Aileden kalan bir evin mirasçılar arasında paylaşılamaması, çoğu zaman taşınmazın açık artırmayla satılmasına kadar uzanan bir süreç yaratır. Önceki uygulamaya ilişkin yaygın kaygı, evin aile dışından bir kişinin eline geçebilmesiydi. 31 Temmuz 2026'da yayımlanan 7589 sayılı Kanun, belirli miras taşınmazlarında ilk artırmayı yalnız malik mirasçılara ayırdı. Ne var ki bu değişiklik, bütün miras evlerinin doğrudan mirasçılara tahsis edildiği anlamına gelmez. Düzenlemenin kapsamı, fiyat eşiği ve teminat şartı önemlidir.
Aileden kalan bir evin mirasçılar arasında paylaşılamaması, çoğu zaman taşınmazın açık artırmayla satılmasına kadar uzanan bir süreç yaratır. Önceki uygulamaya ilişkin yaygın kaygı, evin aile dışından bir kişinin eline geçebilmesiydi. 31 Temmuz 2026'da yayımlanan 7589 sayılı Kanun, belirli miras taşınmazlarında ilk artırmayı yalnız malik mirasçılara ayırdı. Ne var ki bu değişiklik, bütün miras evlerinin doğrudan mirasçılara tahsis edildiği anlamına gelmez. Düzenlemenin kapsamı, fiyat eşiği ve teminat şartı önemlidir.
Hangi taşınmazlarda ilk artırma mirasçılara ait?
İİK m.114'e eklenen hüküm, tüm maliklerin taşınmazı miras yoluyla edindiği ve mirasçılar dışında üçüncü kişilerin mülkiyet hakkının bulunmadığı taşınmazları kapsar. Bu taşınmaz bakımından ortaklığın satış suretiyle giderilmesine karar verilmiş olmalıdır. Dolayısıyla bir hissedarın payını miras dışında satın alarak malik olduğu taşınmazın durumu farklı değerlendirilir. Tapu kaydındaki edinim nedenleri, mirasçılık belgesi ve pay devirleri incelenmeden yalnızca “aile evi” tanımıyla bu hükme dayanmak doğru değildir.
Önemli bir başka sınır, ilk artırmanın yalnız bir kez bu şekilde yapılacak olmasıdır. Mirasçıların ilk aşamada teklif vermemesi veya satışın gerçekleşmemesi, sonraki aşamada üçüncü kişilere satış olasılığını ortadan kaldırmaz. Kanun bir fırsat penceresi yaratır; mirasçıya zorunlu alım veya sınırsız öncelik tanımaz.1
Satış fiyatında yüzde yüz kuralı
Düzenlemede ilk artırmanın yalnız malik mirasçılar arasında yapıldığı hâllerde, muhammen kıymetin yüzde yüzü esaslı eşiktir. İİK m.114'teki diğer koşullar, rüçhanlı alacaklar ve masraflar da dikkate alınır. İkinci artırmada yüzde elli eşiğinin gündeme gelmesi, ilk artırmanın avantajlı olacağına ilişkin varsayımları değiştirebilir. İlk artırmaya yalnızca mirasçıların girmesi her durumda daha düşük fiyatla satın alma fırsatı anlamına gelmez. Katılım hakkının sınırlanması ile ihale bedelinin belirlenme şekli ayrı konulardır.
Örneğin bilirkişi tarafından beş milyon lira değer biçilen taşınmazda ilk artırmada herhangi bir teklifin beş milyon liranın altında kalması hâlinde, ilgili yasal eşik nedeniyle satış gerçekleşmeyebilir. Teklifin yeterliliği incelenirken diğer kanuni masraflar ve öncelikli alacaklar da göz önünde tutulur. Mirasçıların aralarında anlaşarak taşınmazı doğrudan devretmeleri ise satış ihalesinden ayrı bir seçenektir.2
Teminat yatırmak zorunlu mu?
Yeni düzenleme, pay sahiplerine teminat yatırma yükümlülüğünü de belirginleştiriyor. İhaleye katılmayı düşünen mirasçı yalnızca “zaten evin yarısı benim” düşüncesiyle teminatsız işlem yapabileceğini varsaymamalı. Katılım işlemleri elektronik satış portalında ilan edilen şartlara göre gerçekleştirilir. Satış ilanının incelenmesi, teminatın hangi hesaba yatırılacağı ve teklif verme süreleri gibi ayrıntılar doğrudan sonucu etkiler.
En yüksek teklifi verenin süresi içinde ihale bedelini yatırmaması ciddi risk doğurur. 7589 sayılı Kanun uyarınca teminatın iade edilmemesi ve teklif bedelinin yüzde beşi oranında idari para cezası gibi sonuçlar öngörülmüştür. Özellikle paydaşın bedeli yatıramaması hâlinde teminatın diğer paydaşlara dağıtılmasına ilişkin kurallar ayrıca önemlidir. Bu nedenle finansman kesinleştirilmeden ihaleye girmek ciddi mali zarar doğurabilir.3
Önceki satışlar yeni kurala tabi mi?
Kanunun geçici 1. maddesi, İİK m.114'te yapılan değişikliklerin yürürlüğe girmesinden önce ilan edilmiş açık artırmalara uygulanmayacağını açıkça düzenler. Dava tarihi veya ortaklığın giderilmesi kararının tarihi ile satış ilanının tarihi karıştırılmamalıdır. Bir dava yıllardır sürüyor olsa da ilan daha sonra yapılmışsa uygulanacak hüküm yeniden incelenmelidir. Buna karşılık değişiklikten önce ilan edilmiş satışa sonradan yeni kuralı uygulamak yanlış olur.
Mirasçıların alternatifleri
Ortaklığın giderilmesi davası satıştan ibaret bir yol değildir. Taşınmazın fiilen bölünebilmesi, kat mülkiyetine geçiş olanağı, mirasçılar arasında paylaşma sözleşmesi yapılması veya bir mirasçının diğerlerinin paylarını satın alması alternatifler arasında olabilir. Dava şartı arabuluculuk kapsamında satış öncesi anlaşma da değerlendirilebilir. Ancak kanunun aradığı şekil şartları, tapu işlemleri ve bütün mirasçıların katılımı önemlidir.
Mirasın borçlu olması, hacizler, vesayet altındaki mirasçının bulunması veya bir mirasçının küçük olması süreci daha karmaşık hâle getirir. Satıştan elde edilecek para ile mülkiyet payının ekonomik değeri her zaman aynı olmayabilir; masraflar, vergiler ve diğer yükler net getiriyi etkiler.
Satış usulünün tasfiyeden önceki şartları
Mirasçılara yönelik artırma avantajından söz etmeden önce ortaklığın hangi mülkiyet türünde bulunduğu belirlenmelidir. Mirasın açılmasıyla oluşan elbirliği mülkiyeti ile paylı mülkiyet farklı kurallara tabidir. Ayrıca bir taşınmazın tamamı mirasçılara ait görünse bile sonradan üçüncü kişiye hisse satılmış, başka bir nedenle ortaklık doğmuş veya tapuda ihtiyati tedbir bulunmuş olabilir. 7589 sayılı Kanun'un ilgili İcra ve İflas Kanunu düzenlemesi, bütün ortaklığın giderilmesi satışlarını kapsayan genel bir mirasçı önceliği getirmemektedir. Bütün payların miras yoluyla edinilmiş olması ve yeni usulün diğer kanuni şartları özellikle kontrol edilmelidir.
Ortaklığın giderilmesi kararı satış aşamasına ulaştığında kıymet takdiri raporunun dayandığı emsal satışlar, taşınmazın hukuki durumu ve kullanım özellikleri incelenir. Bir evde mirasçılardan birinin oturması ya da kiracının bulunması, satışın nasıl pazarlanacağını ve alıcıların ilgisini etkileyebilir. Tapudaki ipotekler, şerhler ve hacizler de satış sonrası hesaplaşmayı karmaşıklaştırır. Dolayısıyla “ilk artırmaya yalnız mirasçı girsin, sorun çözülsün” yaklaşımı, taşınmazın ekonomik ve hukuki incelemesini ortadan kaldırmaz.
Teklif vermek ile malı edinmek arasındaki mesafe
Artırmaya katılacak mirasçı, yalnızca kendi miras payını düşünerek nakit ihtiyacını hesaplamamalıdır. Satış bedeli, payı oranında geri dönebilecek tutar, varsa ödenmesi gereken borçlar, masraflar ve nihai dağıtım birlikte değerlendirilmelidir. Örneğin taşınmazın küçük payına sahip kişinin çok yüksek teklif vererek ihaleyi kazanması durumunda ödeme yükü ciddi olabilir. Artırmayı kazanıp bedeli süresinde ödememek, 2026 reformuyla ayrıca yaptırım riski doğurur; kanunun öngördüğü yüzde beşlik yaptırımın uygulama koşulları dikkate alınmalıdır.
Diğer yandan mirasçılara ilk artırmada öncelik tanınması, bütün mirasçıların taşınmazı bedelsiz veya otomatik devralabileceği anlamına gelmez. Kanuni teklif sınırı ve ilan koşulları yerine getirilmelidir. Mirasçılar satıştan önce rızai paylaşım konusunda uzlaşabiliyorsa, noter veya tapu işlemleri, harçlar, vergi boyutu ve alacaklı hakları gözetilerek bir çözüm üretilebilir. Arabuluculuk, özellikle paylaşımın teknik ve mali ayrıntıları konusunda pazarlık zemini sağlayabilir. Ancak paylaşım protokolü hazırlanırken taşınmaz devrine ilişkin resmî şekil kuralları ihmal edilmemelidir.
Aile içi anlaşmanın satıştan önce denenmesi
Ortaklığın giderilmesi yargılaması devam ederken mirasçıların satış istemine alternatif paylaşım seçeneklerini görüşmesi mümkündür. Örneğin taşınmazı kullanmak isteyen mirasçı diğer payları satın alabilir; başka taşınmazlar varsa bunlar üzerinden dengeli bir paylaşım düşünülebilir. Ancak mirasçılar arasındaki sözlü anlaşmanın tek başına tapuda mülkiyet devri oluşturduğu varsayılmamalıdır. Taşınmazın niteliğine uygun resmî işlem ve gerekli izinler tamamlanmalıdır. Bir mirasçı payının değerini gerçekte olduğundan düşük buluyorsa taşınmazın bağımsız değerlemesi müzakereyi kolaylaştırabilir. Vergi, harç ve varsa borçların hangi tarafta kalacağı da önceden kararlaştırılmalıdır. Yargısal satış, uyuşmazlığın kanuni çözüm yollarından biridir; her aile için ekonomik açıdan en iyi seçenek olduğu düşünülmemelidir.
Satış kararı verilmiş olsa bile ilan metninin ve satış şartnamesinin kontrolü ihmal edilmemelidir. Birinci artırmanın yalnız mirasçılar arasında yapılması, alıcıların sonraki artırmadaki hakları ve önceden ilan edilmiş satışlara uygulanan geçiş kuralı somut dosyada incelenmelidir. Katılım için gerekli elektronik işlem, süre ve kimlik doğrulama şartlarını kaçırmak hak kaybına yol açabilir.
Önemli sonuç
Mirasçının önceliği, mülkiyet hakkının kendiliğinden genişlemesi değil, belirli ilk artırmaya katılım hakkının sınırlandırılmasıdır.
Sık sorulan sorular
Mirasçı olduğum için ihaleyi otomatik kazanır mıyım?
Hayır. İlan koşullarına göre geçerli teklif ve ödeme gerekir.
Dışarıdan kişi ilk ihaleye katılabilir mi?
Kanundaki bütün koşulları taşıyan miras taşınmazlarında ilk artırma malik mirasçılarla sınırlıdır.
İlk ihalede ev ucuzlar mı?
Yüzde yüz kıymet eşiği ve başka koşullar vardır; otomatik ucuz satış sonucu çıkmaz.
2025'te başlayan satışta yeni hüküm uygulanır mı?
İlanın değişiklikten önce yapılıp yapılmadığı özellikle belirleyicidir.
Resmî kaynaklar
Yazının hazırlanmasında güncel metin kontrolü için aşağıdaki resmî mevzuat bağlantıları esas alınmıştır:
BU KONUDA İŞİNİZE YARAYABİLİR
Bu yayını paylaşın

Profil ve diğer yayınlar →