Süresiz Nafaka Kalktı mı? 2026 Anayasa Mahkemesi Kararı ve Nafaka Artırımı

Yoksulluk nafakası hangi şartlarla istenir?

TMK m.175 uyarınca boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek taraf, kusuru daha ağır olmamak ve diğer tarafın mali gücü çerçevesinde yoksulluk nafakası isteyebilir. Nafaka yükümlüsünün kusurlu olması zorunlu değildir. Ancak nafakanın miktarı belirlenirken tarafların ekonomik durumları, çalışma ve gelir imkânları, ihtiyaç ve hakkaniyet dikkate alınır. Eşlerden birinin gelirinin yüksek olması her talebin otomatik kabulünü gerektirmez; talep edenin boşanma nedeniyle yoksulluğa düşüp düşmeyeceği araştırılır.

Yoksulluk nafakası ile müşterek çocuğun bakımına ilişkin iştirak nafakası birbirinden farklıdır. Bir de boşanma davası devam ederken hükmedilebilen tedbir nafakası bulunur. “Nafaka kalktı” başlıklı haberlerden hareketle üç kurumu tek kurala bağlamak ciddi hata olur.¹

AYM neyi iptal etti, neyi etmedi?

Mahkeme nafaka kurumunu bütünüyle ortadan kaldırmadı; yoksulluk nafakasının “süresiz olarak” istenebilmesine ilişkin ibareyi iptal etti. Kararın gerekçesinde tarafların karşılıklı menfaatleri ve yükümlünün hakları ile korunmaya muhtaç eşin sosyal durumu arasında ölçülü denge aranması gerektiği değerlendirildi. Anayasa Mahkemesi kanun koyucuya dokuz aylık düzenleme alanı bıraktı. Bu süreçte yeni yasal düzenlemenin yapılıp yapılmayacağı, yapılırsa hangi koşulları getireceği ayrıca takip edilmelidir.

İptal kararlarının geriye yürümezliği ilkesi ve kesinleşmiş kararların niteliği nedeniyle, 2026'da nafaka ödeyen kişinin “AYM iptal etti” diyerek ödeme yapmayı tek taraflı bırakması hukuki risk taşır. Nafakanın azaltılması veya kaldırılması, bugün de mevcut TMK m.176 koşulları çerçevesinde talep edilebilir; ancak otomatik sona erme sonucu çıkarılamaz.²

Nafaka nasıl artırılır veya azaltılır?

TMK m.176 uyarınca tarafların mali durumlarının değişmesi veya hakkaniyetin gerektirdiği hâllerde irat biçiminde ödenen nafakanın artırılması veya azaltılması istenebilir. Uzun süre boyunca enflasyon, kira ve temel ihtiyaç maliyetlerindeki artış nafaka alan kişinin yaşam koşullarını etkileyebilir. Diğer yandan yükümlünün gelir kaybı, sağlık durumu veya yeni bakım yükümlülükleri de belirli koşullarda değerlendirmeye alınabilir. Yalnızca “enflasyon arttı” veya “işten ayrıldım” demek her olayda yeterli değildir; gelir, gider ve ihtiyaçlar belgelenmelidir.

Anlaşmalı boşanma protokolünde artış oranı kararlaştırılmış olması, gelecekteki bütün uyuşmazlıkların kapanacağı anlamına gelmez. Kararın kesinleşmesi, protokolün kapsamı ve TMK m.176'nın uygulanabilirliği değerlendirilir. Mahkemeye başvurulduğunda yalnızca yeni tutarın ne olacağı değil, hangi tarihten itibaren uygulanacağı da önemli olabilir.

Nafaka hangi hâllerde sona erer?

TMK m.176'da irat biçimindeki nafakanın alacaklının yeniden evlenmesi veya taraflardan birinin ölümü hâlinde kendiliğinden kalkması; alacaklının evlenme olmaksızın fiilen evliymiş gibi yaşaması, yoksulluğunun ortadan kalkması veya haysiyetsiz hayat sürmesi hâllerinde mahkeme kararıyla kaldırılması öngörülür. Bu iddialar somut delillerle kanıtlanmalıdır. Yoksulluğun ortadan kalktığı savunması, kişinin yalnızca bir süre gelir elde etmiş olmasıyla otomatik doğrulanmaz. Sürekli gelir ve geçim koşulları önem taşıyabilir.

Örnek olay: On yıl önce belirlenmiş nafaka

2016 yılında aylık 700 TL yoksulluk nafakası belirlenen kişi, 2026'da yaşam giderlerinin arttığını ileri sürerek artırım talep eder. Yükümlü ise ekonomik koşullarının bozulduğunu savunur. Mahkeme her iki tarafın mali ve sosyal durumlarını, ihtiyaçlarını, gelirlerini ve hakkaniyet ölçülerini inceler. AYM'nin 2026 iptal kararı, mevcut ödemenin Kasım 2026'da kendiliğinden sıfırlanması anlamına gelmez. Davanın tarihi ve yürürlükteki yasal düzenleme belirleyicidir.

Yoksulluk nafakası ile iştirak nafakası neden aynı tartışmaya girmez?

Yoksulluk nafakası, boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek olan eşin koşulları gerçekleştiğinde talep ettiği bir destek türüdür. İştirak nafakası ise çocuğun bakım ve eğitim giderlerine ana ve babanın katılmasına ilişkindir. 2026 Anayasa Mahkemesi kararında tartışılan TMK m.175'teki “süresiz olarak” ibaresinin iptali, çocuk için iştirak nafakasının kendiliğinden sona ermesi anlamına gelmez. Çocuğun yaşı, ihtiyaçları ve ebeveynlerin ödeme gücü iştirak nafakası yönünden ayrıca değerlendirilir. İnternette kullanılan “nafaka kaldırıldı” başlığı bu nedenle iki ayrı kurumu yanlış biçimde birleştirebilir.

Yoksulluk nafakası bakımından boşanmadaki kusur durumu, talep edenin ekonomik koşulları, ödeyecek kişinin ödeme gücü ve talep sınırları önemlidir. Bir kişinin çalışıyor olması tek başına bütün nafaka hakkını ortadan kaldırmaz; gelirin ve yaşam koşullarının gerçekten yoksulluğu giderip gidermediği tartışılabilir. Öte yandan nafaka borçlusunun işini kaybetmesi de her olayda kendiliğinden ödeme yükümlülüğünü kaldırmaz. Hâkim kararına veya geçerli anlaşmaya dayanan bir borcun değiştirilmesi için uygun hukuki süreç işletilmelidir.

30 Haziran 2027'ye kadar ve sonrasında ne olacak?

Anayasa Mahkemesinin iptal kararının Resmî Gazete'de yayımlanmış olması, ileri tarihe bırakılan yürürlük tarihini ortadan kaldırmaz. Karar 30 Eylül 2026'da yayımlanmış ve iptalin yürürlüğü dokuz ay ertelenmiştir; dolayısıyla 12 Kasım 2026 itibarıyla yürürlükteki kuralın yerini alacak yeni düzenleme süreci takip edilmelidir. Yasama organı yürürlüğe girmeden yeni bir sistem kabul ederse uygulama buna göre şekillenebilir. Henüz kabul edilmemiş bir düzenlemenin kapsamı, süresi ve geçiş rejimi hakkında kesin sonuç yazmak hukuki özenle bağdaşmaz.

Yeni metnin ne olacağı bilinmeden “eski bütün nafakalar sıfırlanacak”, “herkese beş yıllık sınır gelecek” veya “kimse yeniden nafaka isteyemeyecek” gibi beklentiler gerçekçi değildir. Mahkeme kararlarının kesinliği, mevcut borçların icrası, değişen koşullar sebebiyle uyarlama ve olası yeni kanunun geçiş hükümleri birbirinden ayrılmalıdır. Nafaka alan ve ödeyen kişiler, karar tarihini, boşanma protokolünü, gelir belgelerini ve varsa icra dosyasını saklamalıdır.

Artırım veya azaltım davasında ekonomik değişim nasıl ispatlanır?

Enflasyon, kira gideri veya çocuğun eğitim masrafı nafaka artırımının gündeme gelmesine yol açabilir. Buna karşılık iş kaybı, sağlık gideri veya gelirde belirgin ve kalıcı azalma azaltım talebine dayanak olabilir. Hâkim yalnız TÜFE oranına göre mekanik hesap yapmak zorunda değildir; kararın türü, tarafların sosyal ve ekonomik durumu, hakkaniyet ve değişimin niteliği değerlendirilir. Güncel SGK kaydı, maaş bordrosu, kira sözleşmesi ve banka hareketleri delil niteliği taşıyabilir. Yeni dava açılması geçmiş bütün ödemelerin otomatik iade edileceği anlamına gelmez.

Mahkemenin eski kararını taraflar kendiliğinden değiştirebilir mi?

Nafaka borcu mahkeme kararına dayanıyorsa tarafların günlük yaşamda yaptığı sözlü görüşmeler, icra dosyasındaki borcu otomatik azaltmaz. Taraflar anlaşmış olsa bile anlaşmanın kapsamı, şekli ve hükme etkisi ayrıca değerlendirilmelidir. Çocuk için ödenen iştirak nafakası yönünden çocuğun üstün yararı öne çıkar. Nafaka borçlusunun “karar iptal olacak” beklentisiyle ödemeyi kesmesi, geçmiş dönem alacakları bakımından icra takibi ve diğer hukuki sonuçlara neden olabilir. Nafaka alacaklısı da artırım talebi hazırlarken yalnız genel enflasyonu değil kendi somut ihtiyaçlarını, gelirini ve karşı tarafın ödeme gücünü belgelemelidir. 2027'de yürürlüğe girecek iptal hükmünün sonuçları ise kabul edilecek yeni mevzuata göre yeniden değerlendirilmelidir.

Sonuç

2026'da en kritik ayrım, AYM kararının hukuki içeriği ile gelecekteki yürürlük tarihidir. Ödeme veya dava stratejisi bu ayrım gözetilerek oluşturulmalıdır.