AİLE VE MİRAS

Mirası Reddetmezsem Borçlar Bana Geçer mi? Üç Aylık Süre ve Hükmen Ret

Yakınını kaybeden kişi bazen mirastan kalan ev veya araçtan önce bankaların, vergi idaresinin veya alacaklıların talepleriyle karşılaşır. Türk hukukunda miras yalnızca aktif malvarlığını değil, kural olarak borçları da kapsar. Mirası reddetme kararı bu nedenle yalnızca duygusal değil, ekonomik ve süreye bağlı ciddi bir hukuki tercihtir.

Av. Sabahattin Ali YücelYayın: 25 Ocak 2022Mevzuat kontrolü: 13 Kasım 20262 dk okuma

Miras borçları nasıl geçer?

Mirasın açılmasıyla mirasçılar kanuni sistem içinde mirasçılık sıfatını kazanır. Tereke varlıklarının yanı sıra borçlar da önemlidir. Banka kredisi, kefalet, vergi borcu veya devam eden davaların durumu ayrı ayrı incelenmelidir. Mirasçının reddetme hakkını kullanıp kullanmadığı, ölenin borçlarından hangi şartlarda sorumlu olacağını etkileyebilir. Terekeye ait bir varlığı hemen satmak veya hesabı çekmek, ret hakkı bakımından ciddi sonuç doğurabilecek davranışlar arasında değerlendirilebilir.¹

Üç aylık süre nereden başlar?

TMK 606 genel ret süresini üç ay olarak düzenler. Yasal mirasçı için mirasçı olduğunu daha sonra öğrendiğinin ispatı gibi özel başlangıç kuralları vardır; atanmış mirasçı yönünden ayrıca değerlendirme gerekir. Sürenin hesabında ölüm tarihini veya öğrenme tarihini doğru belirlemek önemlidir. Noterden alınan mirasçılık belgesi ile reddi miras beyanı aynı işlem değildir. Süreyi kaçırdığını düşünen kişi de hükmen ret ihtimalini inceleyebilir; ancak bu yol koşulsuz bir telafi değildir.

Hükmen ret nedir?

TMK 605/2, ölüm tarihinde miras bırakanın ödemeden aczinin açıkça belli veya resmen tespit edilmiş olması hâlinde mirasın reddedilmiş sayılması rejimini düzenler. Bu nedenle her borçlu kişinin mirası otomatik hükmen reddedilmiş sayılamaz. Ölüm anındaki malvarlığı ve borç durumu, icra dosyaları, bankalar, tapu kayıtları ve diğer belgelerle değerlendirilmelidir. Alacaklı tarafından açılan davada hükmen ret savunması veya ayrı tespit talebi, somut usule göre belirlenir.

Mirası reddedenin çocukları ne olur?

Reddi miras yalnızca bireysel karar değildir; mirasın sonraki hak sahiplerine geçmesi ve altsoyun konumu önem taşır. Bir mirasçının reddi diğer mirasçıların otomatik reddi anlamına gelmez. Küçük çocuklar veya vesayet altındaki kişiler yönünden kanuni temsil, mahkeme izni ve menfaat çatışması gibi özel sorunlar doğabilir. Bütün aile fertlerinin tek dilekçeyle ve aynı sonuçla hareket edeceği varsayılmamalıdır.

Alacaklıya karşı savunma

Miras bırakana karşı takip başlatılmışsa veya mirasçı adına ödeme emri gelmişse takip süreleri ayrıca işler. Reddi mirasın sulh hukuk mahkemesi nezdinde usulüne uygun bildirilmesi ve kaydedilmesi, icra dosyasındaki itiraz veya şikâyet ihtiyacını kendiliğinden ortadan kaldırmayabilir. Borcun kaynağı, mirasçı sıfatı, ret tarihi ve takibin aşaması birlikte incelenmelidir. Hatalı biçimde yapılan miras işlemleri hak kaybı doğurabileceğinden terekeye müdahale etmeden önce hukuki durum netleştirilmelidir.

Örnek olay: mirasçıya ödeme emri geldi

Mirasçı, ölümden sonra borçluya ait taşınmaza girmediğini ancak bankanın takibe başladığını ifade etmektedir. İlk adım vefat tarihi, mirasçılık sıfatı, tereke varlıkları ve borcun türünü toplamaktır. Üç aylık ret süresi geçmemişse gerçek ret yolunun koşulları; geçmişse ölüm anındaki ödeme aczine ilişkin hükmen ret olasılığı incelenebilir. Tereke üzerinde tasarruf sayılabilecek davranışlar ayrıca sorgulanmalı ve icra dosyasının kendi süreleri göz ardı edilmemelidir.