DİJİTAL HUKUK

Fotoğrafım ve Videom İzinsiz Paylaşıldı: Kaldırma, Şikâyet ve Tazminat

Bir fotoğraf yıllar önce arkadaş ortamında çekilmiş olabilir. Bir diğerinde eski eşe gönderilmiş özel video, ayrılıktan sonra internete yüklenmiştir. Her iki olayda da görüntüyü kaldırmak istenebilir; ancak her izinsiz paylaşım otomatik olarak aynı suçu oluşturmaz. Fotoğrafın nerede çekildiği, kişinin tanınabilir olup olmadığı, özel hayatın kapsamı, görüntünün hangi amaçla kullanıldığı ve paylaşımı kimin yaptığı hukuki değerlendirmeyi değiştirir.

Bir fotoğraf yıllar önce arkadaş ortamında çekilmiş olabilir. Bir diğerinde eski eşe gönderilmiş özel video, ayrılıktan sonra internete yüklenmiştir. Her iki olayda da görüntüyü kaldırmak istenebilir; ancak her izinsiz paylaşım otomatik olarak aynı suçu oluşturmaz. Fotoğrafın nerede çekildiği, kişinin tanınabilir olup olmadığı, özel hayatın kapsamı, görüntünün hangi amaçla kullanıldığı ve paylaşımı kimin yaptığı hukuki değerlendirmeyi değiştirir.

Fotoğraf kişisel veri midir?

Bir kişiyi doğrudan veya dolaylı belirlenebilir kılan fotoğraf, niteliği taşıyabilir. 6698 sayılı KVKK uyarınca verinin işlenmesi için kanundaki hukuki şartlardan birinin bulunması gerekir. Her işleme için mutlaka aranmaz; ancak hukuka uygun başka sebep bulunmuyorsa açık rıza gerekliliği gündeme gelebilir. “Fotoğrafı sosyal medyada zaten paylaşmıştı” ifadesi, görüntünün her amaçla sınırsız kullanılmasına otomatik izin vermez. Özellikle reklam, ticari tanıtım ve sağlık görüntülerinde amaç ve bağlam önemlidir.

Kişisel Verileri Koruma Kurulunun 29.06.2022 tarihli, 2022/630 sayılı kararında, ameliyat görüntülerini paylaşan doktor ile hastane için verilmiş rızanın kapsamı ayrı değerlendirilmiştir. Karar, rızanın muhatabı ve kullanım amacı farklıysa yeni paylaşımın oluşturabileceğini gösteren somut örnektir.1

Kişilik hakları ve özel hayat

TMK m.24–25 hukuka aykırı saldırıya karşı korunma yollarını düzenler. Saldırının önlenmesi, durdurulması ve hukuka aykırılığın tespiti gibi talepler gündeme gelebilir. TBK m.58 kapsamında koşulları varsa istenebilir. Bunun yanı sıra görüntü mahrem alanı içeriyorsa TCK m.134'teki ihlal; kişisel verilerin hukuka aykırı yayılması söz konusuysa TCK m.136; veya tehdit varsa ilgili suç değerlendirilebilir. ile kişilik hakkına dayalı koruması birbirinin yerine geçmez.

Örneğin bir konser kalabalığında tesadüfen kadraja giren kişiyle, eski partnerinin özel mesajıyla paylaşılan fotoğrafı aynı şekilde mümkün değildir. Haber verme hakkı, kamusal yarar ve ifade özgürlüğü de bazı tartışılabilir. Hukuki koruma ile sansür arasındaki denge dikkate alınmalıdır.2

Paylaşımı nasıl kaldırmayı isteyebilirsiniz?

Öncelikle platformun resmî ve bildirim kanalları kullanılabilir. Paylaşım bağlantısı, hesap adı, içerik tarihi ve görüntü korunmalıdır. Kaldırma talebinde neden kişinin hakkının ihlal edildiği açıkça yazılmalıdır. Platformun yurt dışında bulunması veya paylaşımın başka sitelere kopyalanması süreci zorlaştırabilir. Hukuki başvuru yolları; içeriğin hukuki niteliğine, failin ve hizmet sağlayıcının durumuna ve rejimine göre ayrı belirlenir. İnternette dolaşan eski 5651 sayılı Kanun m.9 başvuru tarifleri güncel yasal durumla kontrol edilmeden kopyalanmamalıdır.

Paylaşım doğrudan kişisel bir tarafından yapılmışsa KVKK kapsamında başvuru ve gerekli koşullarda Kurula şikâyet gündeme gelebilir. Ancak her bireysel paylaşımda KVKK şikâyeti tek veya doğru yol olmayabilir. Kişisel ya da ailevi faaliyet istisnalarının sınırı ve veri sorumlusu sıfatı incelenmelidir.3

Delil nasıl korunmalı?

Ekran görüntüsü tek başına yeterli olmayabilir; URL, içerik kimliği, yükleyen hesap, tarih-saat, görüntünün tamamı ve mümkünse internet sayfasının güvenilir tespiti önemlidir. Sahte hesaplar ve sonradan silinen paylaşımlar için delilin ilk aşamada korunması kritik olabilir. İçeriği yeniden paylaşarak “delil toplama” girişimi kişilik hakkı ihlalini büyütebilir. Telefon ya da hesaba izinsiz girmek gibi hukuka aykırı delil toplama yöntemlerinden kaçınılmalıdır.

Örnek olay: Klinik reklamında kullanılan hasta fotoğrafı

Hasta, tedavi öncesi ve sonrası fotoğrafının yalnızca hekimlik kaydı için alınmasına izin verdiğini; kliniğin ise görseli reklam paylaşımında kullandığını ileri sürer. İncelemede rıza metni, paylaşımı yapan veri sorumlusu, reklam amacı, görselin kişiyi tanınabilir kılıp kılmadığı ve içeriğin özel niteliği araştırılır. Fotoğrafın sadece yüzün bir bölümünü göstermesi, kişi belirlenebiliyorsa veri niteliğini otomatik ortadan kaldırmaz.

Her fotoğraf paylaşımında rıza aranır mı?

Bir kişinin yüzünün belirlenebilir olduğu görüntü, koşullarına göre kişisel veri niteliği taşıyabilir. Ancak bir görüntünün hukuka uygunluğu yalnızca “açık rıza var mı” sorusuna indirgenemez. Haber verme hakkı, ifade ve basın özgürlüğü, kamusal olayın belgelenmesi, ilgili kişinin tanınmışlığı ve görüntünün hangi bağlamda kullanıldığı birlikte değerlendirilir. Kalabalık bir mitingde çekilen genel görüntü ile bir kişinin özel hayatına ilişkin yakın plan fotoğrafının ticari reklama dönüştürülmesi aynı hukuki sorun değildir. Yüzün tanınmaz hâle getirilmesi bile diğer bilgilerden kimlik belirlenebiliyorsa her zaman yeterli koruma sağlamaz.

Hastane, spor salonu, okul veya işyeri gibi kurumların görüntü yayımlaması özel dikkat gerektirir. Bir kişinin hizmetten yararlanması, adının ve yüzünün reklamda serbestçe kullanılabileceği anlamına gelmez. KVKK kapsamında uygun işleme şartının varlığı, aydınlatma yükümlülüğü ve kişilik hakları birbirini tamamlayan fakat aynı olmayan değerlendirmelerdir. Sağlık verisi gibi özel nitelikli bilgiler söz konusu olduğunda daha sıkı koşullar devreye girer. Yetkilendirmenin kapsamı ve sonradan geri alınmasının sonuçları somut belge üzerinden incelenmelidir.

Kaldırma talebi nereye, hangi sırayla yapılır?

İlk adım, içeriğin URL'sini, yayım tarihini, hesap adını, erişilebilirliğini ve mümkünse ilk hâlini belgelemektir. Daha sonra içerik sahibine, barındırma veya sosyal medya platformuna gerekçeli kaldırma talebi yöneltilebilir. Kişisel veri işleme faaliyeti varsa veri sorumlusuna Kanun m.11 kapsamındaki başvuru ve koşullar oluştuğunda Kurula şikâyet yolu değerlendirilebilir. Kişilik hakkı veya özel hayat ihlali bakımından sulh ceza hâkimliği dâhil ilgili özel yasal yolların uygulanabilirliği ve güncel mevzuat ayrıca incelenmelidir. Her fotoğraf için her merciden aynı karar istenebileceği varsayılmamalıdır.

İçeriğin kaldırılması, yayının yol açtığı zararın mutlaka giderildiği anlamına gelmez. İzinsiz reklamda ticari kullanımın süresi, erişim sayısı, kişinin sosyal konumu, uğradığı somut zarar ve manevi etkiler tazminat bakımından tartışılabilir. Bu tür bir uyuşmazlıkta amaç yalnızca sayfanın ortadan kalkması değil, içeriğin yeniden yayımlanmasını önleyecek hukuki tedbirin doğru kurulması olabilir.

Çocukların görüntüleri ve yapay zekâ ile değiştirme

Çocukların görüntülerinde üstün yarar ve veli rızasının sınırları ayrıca ele alınır. Ebeveynin görüntüyü paylaşmış olması, üçüncü kişilerin aynı görseli sınırsız kullanabileceği anlamına gelmez. Fotoğrafın yapay zekâyla değiştirildiği veya sahte video üretildiği durumlarda asıl görüntünün kaynağı, montajın anlaşılabilirliği, sahte içeriğin kişiye atfettiği söz veya davranış ve yayılma biçimi önem taşır. İlgili kişinin “bu gerçek değil” açıklaması tek başına bütün zararı ortadan kaldırmayabilir. Dijital delilin orijinal dosya ve bağlantılarla saklanması özellikle önemlidir.

Yayın çok sayıda platforma yayılmışsa

Görüntü ilk yayımlandığı platformdan kaldırıldığında arama motoru önbelleği, başka sosyal medya hesapları veya haber sitelerindeki kopyalar erişilebilir kalabilir. Her URL için ayrı kaldırma talebi ya da indeks güncelleme işlemi gerekebilir. Talep yazılarında ilgili içerik, hakkın ihlal biçimi ve başvurucunun görüntüyle bağlantısı açıkça belirtilmelidir. Hesap kapatılması gibi çok geniş talepler, tek görüntünün kaldırılmasına kıyasla farklı ölçülülük sorunları doğurabilir. Yayımlayan hesabın sahte olması durumunda ise platform kayıtlarının korunması, savcılık işlemleri ve teknik tanımlama yöntemleri gündeme gelebilir. İçeriğin ilk ne zaman ortaya çıktığının kaydı, olası manevi zarar ve kullanım süresini belirlemek açısından da önem taşır.

Sonuç

İzinsiz paylaşımda en önemli üç işlem içeriğin yayılmasını sınırlamak, güvenilir delil korumak ve hukuki yolu doğru seçmektir.

Sık sorulan sorular

İznim olmadan fotoğrafımı paylaşmak her zaman suç mu?

Hayır; suçun özel unsurları gerekir. Yine de kişilik hakkı ihlali olabilir.

Karşı taraf hesabını silerse hak kaybolur mu?

İhlalin delilleri korunmuşsa uygun hukuki yollar değerlendirilebilir.

Eski sevgilim özel videomu paylaştıysa ne yapmalıyım?

Delili güvenli saklayıp platform bildirimi ve cezai/medeni başvuru yollarını değerlendirmek gerekir.

KVKK başvurusu her fotoğraf paylaşımında mümkün mü?

Veri sorumlusu, işleme kapsamı ve istisnalar incelenmelidir.

Resmî kaynaklar

Yazının hazırlanmasında güncel metin kontrolü için aşağıdaki resmî mevzuat bağlantıları esas alınmıştır:

Bu yayın genel hukuki bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Somut olaylar, kendi belge ve koşulları içinde değerlendirilmelidir.

BU KONUDA İŞİNİZE YARAYABİLİR

Bu yayını paylaşın