2026'da HAGB Şartları Değişti mi? Denetim Süresi, Sabıka ve Kanun Yolu

HAGB tam olarak ne anlama gelir?

Hükmün açıklanmasının geri bırakılması, mahkemenin kurduğu hükmün kanunda öngörülen koşullarla belirli süre boyunca açıklanmamasını ifade eder. CMK m.231/5'e göre hükmolunan ceza iki yıl veya daha az hapis ya da adli para cezası ise HAGB değerlendirilebilir. Bu eşik tek başına yeterli değildir. Sanığın daha önce kasıtlı bir suçtan mahkûm olmaması, mahkemenin yeniden suç işlemeyeceği kanaatine varması ve mağdur ya da kamunun uğradığı zararın giderilmesi gibi koşullar birlikte incelenir. Uzlaşmaya ilişkin hükümler saklıdır.

HAGB, beraat değildir. Sanığın fiili işlemediğine karar verilmesi ile hükmün açıklanmasının geri bırakılması farklı sonuçlardır. Ayrıca HAGB kararı verilmesi zorunlu da değildir; koşulların bulunduğu durumlarda mahkeme somut olgularla değerlendirme yapar.¹

2026'da önemli değişiklik ne oldu?

AYM'nin 10.07.2025 tarihli E.2024/98, K.2025/149 sayılı iptal kararı sonrası kanun koyucu 7589 sayılı Kanun ile HAGB hükümlerini yeniden düzenledi. Yeni m.231/14 uyarınca işkence ve eziyet suçları ile kamu görevlisinin görevi sebebiyle işlediği ve Anayasa m.17 kapsamında kötü muamele kabul edilebilecek suçlar yönünden HAGB uygulanamaz. Bu sınırlama, yalnızca suç başlığına bakılarak değil, fiilin kanundaki koşullarıyla değerlendirilir.

HAGB'nin kanun yolu da m.231/12'de düzenlendi. İstinaf veya belirli durumlarda temyiz incelemesi, ilgili kanun yolu şartları çerçevesinde gündeme gelebilir. Eski metinlerdeki “HAGB'ye sadece itiraz edilir” açıklaması 2026 için güvenilir değildir.²

Beş yıllık denetim süresi

HAGB kararı verilirse sanık beş yıllık denetim süresine tabi olur. Bu sürede kasten yeni suç işlenmemesi ve yükümlülüklere uyulması önem taşır. Kanun, denetim süresince yeniden HAGB kararı verilemeyecek durumu ve hâkimin belirli sınırlar içinde uygulayabileceği tedbirleri düzenler. Sürenin sorunsuz tamamlanması hâlinde açıklanması geri bırakılan hüküm ortadan kaldırılarak davanın düşmesine karar verilebilir. Denetim koşullarının ihlali ise hükmün açıklanmasına yol açabilir; fakat sonuçların uygulanmasında kanundaki özel hükümler ve kişinin durumu değerlendirilir.

Denetim süresinde dava zamanaşımının durmasına ilişkin düzenleme de bulunmaktadır. Bu nedenle HAGB süresini, hükmün bütünüyle yok sayıldığı ve hiçbir usul etkisi bulunmadığı dönem olarak yorumlamak yanlıştır.³

Sabıka kaydında görünür mü?

CMK m.231/13, HAGB kararının kendine özgü sisteme kaydedilmesini düzenler. Bu kayıtların ancak soruşturma veya kovuşturmayla bağlantılı olarak Cumhuriyet savcısı, hâkim veya mahkeme tarafından belirli amaçla istenebileceği belirtilir. HAGB kararı, sıradan kesin mahkûmiyet kaydıyla aynı sicil görünürlüğüne sahip değildir. Ancak “devlette hiçbir kayıt yok” demek de doğru değildir. İş başvuruları, özel güvenlik soruşturmaları veya belirli mesleklere kabul bakımından özel mevzuatın bulunması ayrıca incelenir.

Zararı ödemek tek başına yeterli mi?

CMK m.231'de mağdurun veya kamunun uğradığı zararın aynen iade, eski hâle getirme veya tazmin suretiyle giderilmesi koşulu yer alır. Kanun, zararın derhâl ödenememesi durumunda belirli şekilde denetim süresince taksitlerle tamamen ödenmesine bağlı HAGB imkânını da düzenler. Hangi zararın, kime ve nasıl ödendiği; dosya kapsamındaki ispatla birlikte değerlendirilir. Manevi zararın bu kapsamda ele alınışı da suç ve tazminat hukukuyla birlikte incelenmelidir.

Örnek olay: İlk kez işlenen mala zarar verme

Daha önce kasıtlı suç mahkûmiyeti bulunmayan sanık, mala zarar verme suçundan iki yılın altında cezayla karşılaşır ve zarar bedelini giderir. Mahkeme, fiilin ispatı, koşullar, sanığın kişilik özellikleri ve gelecekte suç işlemeyeceğine ilişkin kanaat dahil bütün unsurları değerlendirir. Zararın ödenmiş olması tek başına HAGB zorunluluğu doğurmaz. Aynı olayda beraat savunması varsa, HAGB uygulamasının hukuki sonucunu bu savunmayla karıştırmamak gerekir.

HAGB kararında mahkeme neyi açıklamamış olur?

Hükmün açıklanmasının geri bırakılması, yargılamanın sonunda kurulan mahkûmiyet hükmünün, kanundaki koşullar altında belirli denetim süresince hukuki sonuç doğurmaması esasına dayanır. Bu kurum beraat ile aynı şey değildir; mahkemenin isnat edilen suç hakkında değerlendirme yaptığı fakat hükmün açıklanmasını ertelediği bir yoldur. Aynı nedenle cezanın ertelenmesi veya hükümlünün koşullu salıverilmesiyle de karıştırılmamalıdır. HAGB'nin uygulanabileceği ceza sınırı ve suçun niteliği, sanığın geçmişi, yeniden suç işlemeyeceğine ilişkin değerlendirme ve zarar koşulları birlikte incelenir.

HAGB kurumu bakımından 2026'da yargı paketindeki düzenlemelerin önemini anlamak için Anayasa Mahkemesinin önceki iptal kararlarıyla kurulan takvim de bilinmelidir. Kanun koyucunun yeni düzenlemesi, eskiden verilmiş her HAGB kararının otomatik silindiği veya bütün sanıklar için HAGB'nin zorunlu olduğu sonucunu doğurmaz. Uygulamada hükümde belirtilen suç, mahkemece kabul edilen sonuç ceza, karar tarihi ve kanun yolunun açık olup olmadığı dosya üzerinden incelenmelidir.

Sabıka kaydı, arşiv kaydı ve özel HAGB kaydı

Gündelik kullanımda “adli sicilde görünmüyor” denildiğinde çoğu zaman e-Devlet üzerinden alınan standart adli sicil belgesi kastedilir. HAGB kararlarına ilişkin kayıtların mevzuattaki özel sistemde tutulması, onların her kamusal işlemde aynı şekilde görünmesi veya hiçbir kurum tarafından hiçbir zaman dikkate alınamayacağı anlamına gelmez. Belgenin hangi amaçla istendiği, mevzuatta ilgili kurumun erişim yetkisi ve kararın hukuki niteliği önemlidir. Bir kişi için iş başvurusu, kamu görevi, silah ruhsatı ya da güvenlik soruşturması bağlamında farklı sonuçlar tartışılabilir; bunlar tek cümlelik “sicile işlemez” açıklamasına sığmaz.

Denetim süresi içinde kasıtlı yeni suç işlenmesi hâlinde hükmün açıklanması tartışılabilir. Buna karşılık bütün yeni soruşturma kayıtları kendiliğinden HAGB kararını bozmaz; kanunun öngördüğü koşullar ve usul güvenceleri değerlendirilmelidir. Denetim sonunda şartlar yerine getirilmişse davanın düşmesi ve kayıtlarla ilgili sonuçlar gündeme gelir. Burada sanığın denetim koşullarını ve başvuru yollarını kararın kendisinden öğrenmesi önem taşır.

Karara itiraz, istinaf ve zarar koşulu

2026 itibarıyla HAGB konusunda kanun yolu türünü belirlemek için yalnız internette dolaşan eski rehberlere güvenilmemelidir. Son kanun değişiklikleri, karar tarihine ve geçiş hükümlerine göre hangi inceleme merciinin yetkili olduğunu etkileyebilir. Başvuru süresi ve dilekçede tartışılabilecek noktalar da kararın içeriğiyle bağlantılıdır. Mahkemece tespit edilen maddi zararın giderilmesi koşulu varsa hangi zararın nasıl hesaplandığı ve ödemenin nasıl belgelendiği ayrıca önemlidir. Manevi tazminatın her durumda HAGB şartı olduğu veya tek bir ödeme makbuzunun bütün koşulları sağladığı varsayılmamalıdır. Savunma, cezanın niteliğiyle birlikte HAGB'nin kişiye uygulanmasının hukuki ve fiilî sonuçlarını değerlendirmelidir.

Sanık kararın lehine olup olmadığını nasıl değerlendirir?

HAGB kararı, somut kişiye göre farklı sonuçlar doğurabilir. Sanık mahkûmiyet hükmünün açıklanmamasını kısa vadede olumlu görebilir; fakat denetim süresinin koşullarını, yeni suç işleme hâlinde doğabilecek sonuçları ve kanun yolu imkânlarını da bilmelidir. Özellikle mesleki izin, kamu görevi veya yabancı ülke işlemleri bakımından mahkeme kararının olası sonuçları ilgili özel mevzuat çerçevesinde araştırılmalıdır. Bir kişinin “HAGB verildi, o hâlde beraat ettim” düşüncesi doğru değildir. Kararın kesinleşme tarihi, denetim yükümlülükleri ve sonrasındaki düşme kararı ayrı evraklarla takip edilmelidir. Hukuki danışmanlığın görevi yalnız HAGB'yi talep etmek değil, hükmün kişi açısından bütün seçeneklerle karşılaştırılmasını sağlamaktır.

Sonuç

HAGB'nin hukuki etkisi cezanın miktarı kadar, karar tarihine, kanun yolu sistemine ve denetim koşullarına bağlıdır.