İCRA, BORÇ VE SÖZLEŞMELER
Banka hesabına haciz ve bloke: ilk 48 saatte ne incelenmeli?
Mobil bankacılığa giriş yaptığınızda kullanılabilir bakiye sıfır görünüyorsa bunun nedeni haciz, ihtiyati tedbir, idari bloke ya da sözleşmesel bir sınırlama olabilir. Bu işlemlerin hepsine aynı dilekçeyle itiraz edilmez.
Mobil bankacılığa giriş yaptığınızda kullanılabilir bakiye sıfır görünüyorsa bunun nedeni haciz, ihtiyati tedbir, idari bloke ya da sözleşmesel bir sınırlama olabilir. Bu işlemlerin hepsine aynı dilekçeyle itiraz edilmez.
Blokenin kaynağını bulun
Bankadan işlem türünü ve dayanak bilgilerini istemek başlangıçtır. Adli icra dosyası varsa ilgili icra müdürlüğü ve dosya numarası, vergi borcu varsa kamu alacağı takip makamı tespit edilmelidir. İİK m. 89 çerçevesinde üçüncü kişi bankaya yöneltilen haciz işlemleri ile doğrudan banka alacağının haczi süreç bakımından farklı görünümler gösterebilir.1
Her para aynı ölçüde haczedilemez
Ücret, emekli aylığı, sosyal yardım ve başka kaynaklardan gelen para yönünden farklı koruma hükümleri söz konusu olabilir. Ancak bir paranın bankada bulunması, tek başına bütün haczedilmezlik savunmalarının kabulü anlamına gelmez. Kaynağın hesap hareketlerinden izlenebilir olması, paraların karışıp karışmadığı ve özel kanunlar önemlidir.
Şikâyet ve süreler
İcra müdürlüğü işlemlerine karşı İİK m. 16 uyarınca şikâyet genel olarak öğrenmeden itibaren yedi gündür; kanunun süresiz şikâyete izin verdiği hâller ayrıca araştırılır. Yanlış merciye başvuru ve haczin kaynağına ilişkin yanılgı hak kaybına yol açabilir. Bir hesaptaki tüm bakiyenin bloke edilmesinin kapsamı ile fiilen tahsil edilen tutarın ayrı değerlendirilmesi gerekir.
Delil paketi oluşturun
Dosya örneği, bankanın bloke yazısı, hesabın ayrıntılı hareket dökümü, maaş veya emekli aylığı belgesi ve haciz tarihleri tek klasörde tutulmalıdır. Başvuruda sadece “geçinemiyorum” demek yerine hukuki korumanın dayandığı para türü ve somut işlem gösterilmelidir. Borç ve haciz işlemlerinin usule uygunluğu da bağımsız kontrol konusudur.
Haczin türünü doğru adlandırmak
Müşterinin bankasında görünen bloke her zaman aynı hukuki işlem değildir. Adli icra dairesinin haczi, kamu alacağına ilişkin e-haciz, bankanın sözleşmeden kaynaklanan takas veya mahsup işlemi ve adli tedbir farklı dayanaklara sahiptir. Önce bankadan işlem kodu ve yazı örneği; sonra işlem yapan makamdan dosya numarası edinilmelidir.
Ücret, emekli aylığı ve ortak hesap
Hesabın içinde bulunan paranın niteliği önemlidir. Birikmiş ücretin hesaptaki görünümü ile düzenli ücret haczi arasındaki ayrımlar; emekli aylığına ilişkin özel haczedilmezlik hükümleri; üçüncü kişiye ait veya ortak hesaptaki tutarlar ayrı incelenmelidir. “Maaş hesabı” adının tek başına bütün bakiyeyi dokunulmaz kıldığını varsaymak da, hesaptaki her paranın sınırsız haczedilebileceğini söylemek de hatalıdır.
Önce banka, sonra merci
İşlem kaynağı belirlendiğinde borcun ödenmiş olup olmadığı, icra emrinin ve ödeme emrinin tebliği, takip kesinleşmesi ve haczedilmezlik iddiası bir arada ele alınır. İcra mahkemesine şikâyet ile icra dairesine talep farklı sonuçlar yaratabilir; vergi idaresinin işlemlerinde ise ayrı kamu hukuku başvuru yolları söz konusu olabilir. Bloke nedeniyle temel geçim ihtiyacının etkilenmesi somut belgelerle ortaya konmalıdır.
Bloke ile haciz arasındaki ilk ayrım
Bankada bir paranın kullanılamaz görünmesi, mutlaka icra müdürlüğü tarafından haciz uygulandığı anlamına gelmez. Vergi e-haczi, icra haczi, ihtiyati tedbir, banka sözleşmesindeki mahsup iddiası ve adli dondurma farklı işlem türleridir. İlk işlem, bankadan yazılı açıklama ve dayanak dosya numarası alınmasıdır. Hatalı merciye gönderilen itiraz dilekçesiyle zaman kaybedilmesi, kısa şikâyet süreleri açısından ciddi risk doğurabilir.
Haczedilemeyen gelirlerin banka hesabındaki kaderi
Ücret ve emekli aylıkları için koruma rejimleri farklıdır. Özel kanunun koruduğu ödemenin hesaba yatırılmasından sonra niteliğinin izlenebilirliği, hesapta başka gelirlerle karışması ve geçerli muvafakat konusu somut olayda önem kazanabilir. “Maaş hesabı” etiketinin otomatik dokunulmazlık sağladığı veya hesap bakiyesinin sırf hesaba yatırıldığı için korumayı kaybettiği gibi iki uç iddia doğru bir başlangıç değildir. İlgili hesap hareketleri üzerinden korunması istenen miktar ve kaynağı gösterilmelidir.
Borçlunun başvurusunda açıklık
Haczin kaldırılması talebi yalnızca “paraya ihtiyacım var” gerekçesine dayanmamalıdır. Başvuruda haczin hangi makamca konulduğu, hangi tutarı kapsadığı, borcun ödenip ödenmediği ve ileri sürülen haczedilmezlik hükmü açıklanmalıdır. Hesaba gelen paranın kaynağı, tarihli dekontlar ve işveren veya SGK belgeleriyle desteklenebilir. Haciz işlemini tesis eden makamın kararını uygulayan bankayla asıl takip makamının yetkileri karıştırılmamalıdır.
Örnek olay: hukuk kuralı gerçek hayatta
Emekli aylığını tek bir hesaba alan kişi aynı hesaba kira geliri de yatırıyorsa, yalnızca hesabın “emekli hesabı” olarak adlandırılması yeterli açıklama değildir; kalemlerin kaynağı incelenir.
Okur için başvuru / kontrol sırası
Bankadan blokenin yazı kaynağını isteyin; dosyayı UYAP veya yetkili merci üzerinden inceleyin; paranın niteliğini gösteren dekontları sağlayın; doğru şikâyet veya idari başvuru yolunu gecikmeden belirleyin.
Sık sorulan sorular
Bankayı aramak haczi kaldırır mı?
Banka kural olarak kendisine ulaşan hukuki işlemin gereğini uygular; kaldırma için işlemi tesis eden makam ve usul önemlidir.
Banka blokeyi neden koyduğunu söylemek zorunda mı?
İşlemin kaynağını ve kapsamını gösteren bilgilerin ilgili mevzuat ve müşteri hakları çerçevesinde talep edilmesi mümkündür.
Şikâyetle bloke aynı gün kalkar mı?
Buna ilişkin garanti yoktur; yetkili merci ve işlem niteliği belirleyicidir.
Resmî kaynaklar
Yazının hazırlanmasında güncel metin kontrolü için aşağıdaki resmî mevzuat bağlantıları esas alınmıştır:
Bu yayını paylaşın
Profil ve diğer yayınlar →