12. Yargı Paketi 2026: Hangi Değişiklik Kimleri Etkiliyor?

Bir genel af veya bütün cezalarda indirim var mı?

7589 sayılı Kanun'un hükümleri arasında tüm mahkûmiyetleri ortadan kaldıran genel af düzenlemesi yer almıyor. Ceza alanında öne çıkan hüküm, belirli nitelikteki dolandırıcılık iştirakinde hesap veya ödeme aracı kullandırma fiiliyle sınırlı katkı için cezanın yarı oranında indirilmesini öngören TCK m.158/4'tür. Bu özel hüküm bütün dolandırıcılık eylemlerinde otomatik indirim, beraat veya koşulsuz tahliye anlamına gelmez. Ayrıca HAGB düzenlemesi de cezanın infazına ilişkin genel af niteliğinde değildir.

Bir başka önemli ayrım, ceza hukukundaki lehe kanun uygulaması ile Kanun'un özel geçiş hükümlerinin birlikte okunmasıdır. Devam eden yargılama, kanun yolu incelemesi ve kesinleşmiş mahkûmiyet birbirinden farklı aşamalardır. Bu nedenle yalnızca haber başlığına dayanarak kişinin dosyasına ilişkin sonuç üretilemez.¹

Belirsiz alacak davası kaldırıldı mı?

Evet. 7589 sayılı Kanun'un 19. maddesi HMK m.107'yi yürürlükten kaldırdı. Bunun karşılığında HMK m.109/4'e, kısmi davada talebin aynı dava içinde bir defaya mahsus olmak üzere tahkikat sona erene kadar, iddianın genişletilmesi yasağına takılmadan artırılabilmesini sağlayan hüküm eklendi. Artırılan kısım bakımından zamanaşımı da dava tarihinde kesilmiş sayılır. İşçilik alacakları, tazminat ve hesaplama gerektiren sözleşme uyuşmazlıklarında bu değişiklik önem taşır.

Ancak geçmişte açılmış belirsiz alacak davaları yok olmadı. Geçici 1. madde, kaldırılan HMK m.107'nin yürürlükten kaldırılmadan önce açılan davalarda uygulanmaya devam edeceğini söylüyor. Dava türünü ve sonuçlarını belirlemek için açılış tarihi mutlaka kontrol edilmelidir.²

Miras kalan evin satışında ne değişti?

Tamamı mirasçılar tarafından miras yoluyla edinilmiş ve mirasçılar dışında üçüncü kişinin mülkiyet hakkının bulunmadığı taşınmazlarda, ortaklığın satışla giderilmesi hâlinde ilk artırmaya yalnız malik mirasçılar katılabilecek. İlk artırmada muhammen kıymetin yüzde yüzünü aşan teklif ve ilgili diğer ihale şartları gerekir; ikinci artırma için farklı eşik uygulanır. Pay sahiplerinin de teminat yatırması gerektiği ve ihale bedelini yatırmamanın ağır sonuçları olduğu göz ardı edilmemelidir. Üstelik değişiklik, kanun yürürlüğe girmeden önce ilan edilmiş artırmalara uygulanmaz.

Bu düzenleme mirasçıya satışın otomatik olarak kendisine yapılacağına ilişkin mutlak önalım hakkı tanımıyor. Artırmaya katılım, teminat ve bedel yükümlülükleri devam ediyor. Tapudaki maliklerin mirasçılık dışı bir edinim nedeniyle pay sahibi olup olmadığı gibi olgular düzenlemenin uygulanabilirliğini etkiler.³

HAGB'de yeni tablo nedir?

CMK m.231'in HAGB'ye ilişkin fıkraları yeniden düzenlendi. İki yıl veya daha az hapis yahut adli para cezasına ilişkin genel eşik, daha önce kasıtlı suçtan mahkûm olmama, yeniden suç işlemeyeceği kanaati ve zararın giderilmesi gibi koşullar devam ediyor. Beş yıllık denetim dönemi, HAGB kayıtlarının özel sistemde tutulması ve kanun yolları da yeni metinde düzenleniyor. Önemli sınırlama, işkence ve eziyet suçları ile kamu görevlisinin görev sebebiyle işlediği, Anayasa m.17 kapsamında kötü muamele sayılabilecek suçlarda HAGB uygulanmaması.

Faiz ve tazminat hesabında neler değişti?

3095 sayılı Kanun m.1'de kanuni faizin belirlenmesi TCMB'nin önceki yılın 31 Aralık günündeki kısa vadeli kredi reeskont oranının yüzde seksenine bağlandı. Haziran sonunda en az beş puanlık farkın oluşması hâlinde ikinci yarı için ayrıca hesap yapılır. Bu yöntem geçmişteki sabit oran mantığından farklı olduğundan faiz hesaplarında tarih aralığı önem kazanır. TBK m.55'e eklenen hükümler de destekten yoksun kalma ve çalışma gücü kaybı tazminatlarının belirli dönemlerine uygulanacak faiz ile ön ödemenin mahsup yöntemini düzenliyor. Bu son değişiklik, yürürlükten sonra gerçekleşen haksız fiil veya zarar doğurucu olaylara uygulanacaktır.

Yürürlük tarihlerini tek tek neden okumalıyız?

Kanunun bütün maddeleri aynı gün yürürlüğe girmedi. Örneğin TMK m.440 ve 444'te vesayet satış portalına ilişkin düzenlemeler ile HMK m.149'daki bazı hükümler, yayım tarihinden üç ay sonra yürürlüğe girecek şekilde düzenlendi. İdari yargıdaki belirli usul değişiklikleri için dava ya da istinaf kararının tarihine bağlanan geçiş kuralları bulunuyor. Hukukta “yeni yasa çıktı” demek, her eski işleme aynı sonucun uygulanması demek değildir.

Vatandaşın veya avukatın kontrol listesi

Dosya hangi kanun kapsamında? Dava veya takip hangi tarihte başladı? İstinaf ya da temyizde mi; hüküm kesinleşti mi? Yeni düzenleme maddi hukuk kuralı mı, usul kuralı mı? Özel geçici madde var mı? Bu sorular cevaplandıktan sonra kişinin yeni hak veya yükümlülüğünün kapsamı ortaya çıkar. Melsa Legal'ın hukuki süre ve faiz hesaplayıcıları gibi araçlarında da yalnızca en güncel oranı değil olaya uygulanacak tarihsel kuralı esas almak gerekir.

Kanun maddesi nasıl okunmalı: üç aşamalı değişiklik denetimi

Bir yargı paketinin duyurulması ile bütün hükümlerinin her dosyada uygulanmaya başlaması aynı şey değildir. İlk aşamada Resmî Gazete'de yayımlanan kanunun tam metninden hangi maddenin hangi eski hükmü değiştirdiği belirlenir. İkinci aşamada yürürlük maddesi okunur: Bazı hükümler yayımı tarihinde, bazıları sonraki bir tarihte yürürlüğe girebilir. Üçüncü aşamada geçici maddeler değerlendirilir. Derdest dava, kesinleşmiş mahkûmiyet veya daha önce ilan edilmiş icra satışı için ayrı geçiş kuralı bulunabilir.

Örneğin 2026 reformunda belirsiz alacak davasına ilişkin değişiklik yapılırken, yürürlükten önce açılmış belirli davaların önceki hükümlere göre sonuçlandırılacağı öngörülmüştür. Buna karşılık yürürlükten sonra açılacak alacak davalarında yeni kısmi dava mekanizmasının değerlendirilmesi gerekir. Aynı yöntem miras ortaklığındaki cebrî satışlar bakımından da geçerlidir: Satış ilanının tarihi, yeni düzenlemenin uygulanmasında sonucu değiştirebilir. Salt “2026'da yasa değişti” bilgisi, icra müdürlüğünün eski dosyada yeni kurala geçmesini zorunlu kılmaz.

Dosya türüne göre doğru sorular

Ceza dosyasında ilk sorular suç tarihi, fiilin hukuki niteliği, sanığın hükmünün kesinleşip kesinleşmediği ve lehe kanun değerlendirmesidir. İnfaz dosyasında ayrıca kararın infaz edilmiş bölümü, koşullu salıverilme durumu ve varsa özel geçiş maddesinin koşulları incelenir. Hukuk davasında ise dava tarihi, dava türü, talep sonucu ve zamanaşımı daha belirleyicidir. İcra satışlarında taşınmazın mülkiyet yapısı, kıymet takdiri ve ilan takvimi öne çıkar.

Vatandaşlar açısından en güvenli yöntem, haber başlığını değil kendi dosyalarının temel belgelerini esas almaktır. Soruşturma numarası, iddianame, son duruşma zaptı, kesinleşme şerhi, dava dilekçesi veya icra satış ilanı olmadan kişiye özgü sonuç çıkarmak güçtür. Özellikle “af çıktı, otomatik tahliye olacak”, “bütün dava hakları kapandı” veya “mirasçı artık daima öncelikli” gibi kesin ifadeler çoğu zaman kanunun yalnız bir bölümünü yansıtır. Yargı paketleri bir bütün olarak önemli olsa da hukuki sonuç madde ve dosya bazında belirlenir.

Önemli sonuç

Paket, birbirinden farklı çok sayıda uyuşmazlığı etkiliyor; doğru yorumun anahtarı hüküm, tarih ve geçiş maddelerinin birlikte okunmasıdır.