Yaralamalı Trafik Kazalarında Sigortaya Başvuru Süresi ve Başvuru Usulü

Yaralamalı trafik kazalarında “aracın sigortası” denildiğinde, kural olarak kazaya neden olan aracın **kaza tarihinde geçerli zorunlu mali sorumluluk sigortası**, diğer adıyla zorunlu trafik sigortası anlaşılır. Kasko sigortası ise esas olarak sigortalı aracın kendi zararlarını karşılayan farklı bir sigorta türüdür. Yaya olarak yaralanan üçüncü kişi bakımından başvurulacak temel sigorta, kendisine çarpan aracın zorunlu trafik sigortasıdır.

**İşleten**, aracı kendi hesabına ve tehlikesi kendisine ait olmak üzere işleten, araç üzerinde fiilî tasarrufu bulunan kişidir. Araç maliki çoğu zaman işleten olmakla birlikte her olayda malik ile işleten aynı kişi olmayabilir. **Sürücü**, aracı kullanan kişidir. **Sigortacı**, kaza tarihinde geçerli zorunlu trafik poliçesini düzenleyen sigorta şirketidir. **Hak sahibi** ise kazadan doğan tazminatı isteme yetkisi bulunan zarar gören kişidir.

2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 85. maddesine göre motorlu aracın işletilmesi bir kişinin yaralanmasına neden olmuşsa aracın işleteni doğan zarardan sorumludur. Bu sorumluluk, yalnızca sürücünün kişisel kusuruna dayanan klasik kusur sorumluluğundan daha ağır bir sorumluluk türüdür ve öğretide “tehlike sorumluluğu” olarak ifade edilir. Sürücünün kusuru ayrıca değerlendirilir; işleten ise aracın işletilmesinden doğan tehlike nedeniyle kanunda öngörülen şartlar çerçevesinde sorumlu tutulur. Zorunlu trafik sigortası, işletenin bu hukuki sorumluluğunu kaza tarihindeki teminat sınırları içinde güvence altına alır. [Kaynak 1]

Aracın yayaya çarpmış olması, sürücünün her durumda yüzde yüz kusurlu olduğu anlamına gelmez. Yayanın geçiş kurallarına, trafik ışıklarına ve yaya geçidi kullanımına aykırı davranıp davranmadığı da incelenir. Bununla birlikte yayanın bir miktar kusurlu olması, işletenin ve sigortacının sorumluluğunu kendiliğinden tamamen ortadan kaldırmaz; belirlenen kusur, tazminat miktarında indirime yol açabilir. [Kaynak 1]

İşletenin sorumluluktan tamamen kurtulabilmesi için kendisinin ve eylemlerinden sorumlu olduğu kişilerin kusursuz olduğunu, araçtaki bir bozukluğun kazayı etkilemediğini ve kazanın mücbir sebepten ya da zarar görenin veya üçüncü kişinin ağır kusurundan doğduğunu ispatlaması gerekir. Bu şartlar birlikte gerçekleşmedikçe sırf yayanın trafik kuralını ihlal etmiş olması tam sorumsuzluk sonucu doğurmaz. [Kaynak 1]

Kusur tespitinde kolluk tarafından düzenlenen kaza raporu, olay yeri krokisi, kamera görüntüleri, tanık anlatımları, fren ve çarpma izleri, aracın hızı, görüş mesafesi, yol ve hava durumu ile gerektiğinde bilirkişi raporu birlikte değerlendirilir. Kolluk raporunda yazılı kusur değerlendirmesi önemli bir delildir; ancak hukuk mahkemesini veya Sigorta Tahkim Komisyonu hakemini mutlak biçimde bağlayan kesin hüküm değildir.

1 Temmuz 2026 tarihinde yürürlüğe giren güncel Zorunlu Trafik Sigortası Genel Şartları, bedensel zararlar bakımından sağlık giderleri teminatı, sakatlanma teminatı ve ölüm hâlinde destekten yoksun kalma teminatını düzenlemektedir. Yeni metinde trafik kazasından doğan geçici iş göremezlik ile sürekli sakatlık zararları sakatlanma teminatı içinde gösterilmiştir. Sakatlık oranı ve geçici iş göremezlik süresi, tedavi sürecinin tamamlanmasının ardından düzenlenen Kurul Raporu dikkate alınarak belirlenir. [Kaynak 3]

Yaralanan yayanın talep edebileceği başlıca zarar kalemleri; şartları varsa geçici iş göremezlik zararı, sürekli çalışma gücü kaybından doğan zarar, ekonomik geleceğin sarsılmasından kaynaklanan maddi zarar ve mevzuattaki ayrım çerçevesinde bakıcı gideridir. Tedavi giderlerinin önemli bir bölümü Karayolları Trafik Kanunu’nun 98. maddesi uyarınca Sosyal Güvenlik Kurumunun sorumluluğundadır. Buna karşılık bakıcı giderinin hangi teminat kapsamında değerlendirileceği, tedavi ve sürekli sakatlık dönemine göre ayrıca incelenir. [Kaynak 3]

Zorunlu trafik sigortası **manevi tazminatı karşılamaz**. Yaralanma nedeniyle talep edilecek manevi tazminat, koşulları varsa sürücüye, işletene ve diğer sorumlulara yöneltilir. Araç için ayrıca ihtiyari mali sorumluluk sigortası bulunuyorsa manevi tazminatın bu poliçeye dâhil olup olmadığı poliçe özelinde kontrol edilmelidir. [Kaynak 1]

Başvurulması gereken şirket, aracın bugün sigortalı olduğu şirket değil, **kaza tarihinde geçerli poliçeyi düzenleyen sigorta şirketidir**. Poliçe kaza sonrasında yenilenmiş veya başka bir şirkete taşınmış olabilir. Bu nedenle sorgulamada plakanın yanında kaza tarihinin de esas alınması gerekir.

İlk olarak kolluk tarafından düzenlenen trafik kazası raporu ve soruşturma dosyası incelenmelidir. Araç plakası, işleten veya malik bilgisi ve mevcutsa poliçe bilgisi bu belgelerde yer alabilir. Plaka biliniyor fakat şirket bilinmiyorsa Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi üzerinden kaza tarihindeki poliçe bilgilerinin sorgulanması mümkündür. SBM, karşı tarafın sigorta şirketinin “kaza tarihindeki poliçe bilgilerini sorgulama” adımından öğrenilebildiğini açıklamaktadır. e-Devlet üzerinde de Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezine ait “Trafik Poliçe ve Hasar Bilgileri Sorgulama” hizmeti bulunmaktadır. [Kaynak 5] [Kaynak 6]

Sorgu ekranının erişim veya yetkilendirme nedeniyle sonuç vermemesi hâlinde, kaza raporu ve soruşturma evrakıyla SBM’ye ya da ilgili sigorta kuruluşlarına yazılı olarak başvurulabilir. Yabancı plakalı araçlarda Türkiye Motorlu Taşıt Bürosu ve yeşil kart sigortası sistemi ayrıca araştırılmalıdır.

24 Temmuz 2026 tarihinde yayımlanan 2026/22 sayılı Genelge ile Alo 193 Ortak Hasar İhbar Merkezi kurulmuştur. Ancak bu sistem **1 Eylül 2026 tarihinde yürürlüğe girecektir**. Yürürlüğe girdikten sonra plaka, kaza tarihi ve başvuru sahibinin bilgileri OHİM’e bildirildiğinde başvuru, kaza tarihindeki trafik sigortacısına; şartları varsa Güvence Hesabına veya Türkiye Motorlu Taşıt Bürosuna yönlendirilecektir. 30 Temmuz 2026 itibarıyla ise sigorta şirketlerinin mevcut doğrudan başvuru kanalları kullanılmaya devam edilmelidir. [Kaynak 4]

Trafik kazasından sonra sigorta şirketine başvurulması için “15 günlük hak düşürücü süre” bulunduğu yönündeki ifade doğru değildir. On beş gün, zarar görenin başvuru süresi değil, yazılı başvurudan sonra sigorta şirketinin cevap vermesi için öngörülen süredir.

Karayolları Trafik Kanunu’nun 109. maddesine göre motorlu araç kazalarından doğan maddi tazminat talepleri, zarar görenin zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrendiği tarihten başlayarak iki yıl ve her hâlde kaza tarihinden başlayarak on yıl içinde zamanaşımına uğrar. Kaza aynı zamanda cezayı gerektiren bir fiil oluşturuyor ve ceza mevzuatında daha uzun bir zamanaşımı öngörülüyorsa bu uzun süre maddi tazminat taleplerinde de uygulanır. Hangi ceza zamanaşımının uygulanacağı yaralanmanın niteliğine, suçun vasfına ve kaza tarihindeki mevzuata göre belirlenir. [Kaynak 1]

Bu süreler, başvurunun son güne bırakılabileceği anlamına gelmez. Delillerin kaybolmaması, poliçenin ve sorumluların belirlenmesi, tedavi kayıtlarının toplanması ve zamanaşımı tartışması doğmaması için başvuru makul olan en kısa sürede yapılmalıdır. Ayrıca sigorta şirketine gönderilen tek taraflı başvurunun zamanaşımını kendiliğinden kestiği varsayılmamalıdır.

Karayolları Trafik Kanunu’nun 97. maddesi uyarınca sigorta şirketine yazılı başvuru, sigortacıya karşı dava açılmasının veya Sigorta Tahkim Komisyonuna gidilmesinin ön şartıdır. Başvuru yapılmadan doğrudan dava açılması, dava şartı eksikliği tartışmasına yol açabilir. Sigorta şirketi başvuruyu en geç 15 gün içinde yazılı olarak cevaplamazsa veya verdiği cevap talebi tamamen karşılamazsa zarar gören dava açabilir ya da tahkime başvurabilir. [Kaynak 2]

Başvuru; sigorta şirketinin merkez veya şubesine, şirketin ilan ettiği elektronik hasar kanalına ya da teslim ve içerik tarihini ispatlamaya elverişli başka bir yazılı yöntemle yapılmalıdır. Elden teslimde evrak kayıt numarası alınmalı; posta, KEP, elektronik posta veya çevrim içi başvuruda gönderim ve teslim kayıtları saklanmalıdır.

Başvuru dilekçesinde en azından başvuranın kimliği ve iletişim bilgileri, kazanın tarihi ve yeri, araç plakası, olayın kısa açıklaması, talep edilen tazminat türleri, banka hesabı ve eklerin listesi bulunmalıdır. Talep, yalnızca “zararımın karşılanması” şeklinde belirsiz bırakılmamalı; geçici iş göremezlik, sürekli sakatlık ve bakıcı gideri gibi istenen zarar kalemleri ayrı ayrı belirtilmelidir.

1 Temmuz 2026 tarihinde yürürlüğe giren Ek-6’ya göre sakatlanma başvurusunda Kurul Raporu, epikriz raporu, genel adli muayene raporu, tetkik ve tedavi raporları, kimlik belgesi fotokopisi, kaza raporu ve varsa bilirkişi raporu, keşif zaptı veya mahkeme kararı sunulur. Bunlara kaza tarihi itibarıyla gelir belgesi, güncel SGK hizmet dökümü, varsa hesap tarihindeki gelir belgesi, banka hesap bilgileri, sağlık verilerinin işlenmesine ilişkin açık rıza beyanı ve varsa doğrulanmış cep telefonu numarası eklenir. Gerçek kişiler yönünden ayrıca kimlik fotokopisi, imza beyanı ve iletişim bilgileri kişisel bilgi doğrulama evrakı olarak düzenlenmiştir. [Kaynak 3]

Kalıcı sakatlık henüz kesinleşmemişse Kurul Raporu alınmadan nihai sürekli sakatlık hesabı yapılamayabilir. Bununla birlikte kaza ve ilk talepler sigortacıya önceden bildirilebilir; tedavi tamamlandığında rapor ve eksik belgeler dosyaya eklenebilir. Sigortacının hangi belgenin eksik olduğunu somut biçimde bildirmesi istenmelidir.

**Sekiz iş günü**, gerekli belgelerin eksiksiz biçimde sigortacıya iletilmesinden sonra sigortacının teminat kapsamında kalan tazminatı ödeme süresidir. Sigortacı haklı bir nedenle yeni belge isterse sekiz iş günlük süre, istenen belgenin şirkete ulaşmasından sonra yeniden işlemeye başlar. [Kaynak 1] [Kaynak 3]

**On beş gün** ise sigorta şirketinin başvuruya cevap vermesi için tanınan ve sonunda dava veya tahkim yoluna başvurulabilen süredir. Dolayısıyla bu iki süre aynı işlevi görmez: sekiz iş günü ödeme düzenine, on beş gün ise dava ve tahkim öncesi başvuru şartına ilişkindir. [Kaynak 2]

Yayaya çarpan aracın plakası tespit edilemiyorsa ya da kaza tarihinde geçerli zorunlu trafik sigortası bulunmuyorsa, bedensel zararlar bakımından Güvence Hesabına başvuru gündeme gelebilir. Güvence Hesabı, tespit edilemeyen ve sigortasız araçların neden olduğu bedensel zararları kanuni şartlar ve teminat sınırları içinde karşılamaktadır. Ancak plakası belirlenemeyen bir aracın kazaya neden olduğu, kaza raporu, görüntü, tanık veya diğer somut delillerle ortaya konulmalıdır. [Kaynak 7]

Bu metin genel hukuki bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Kusur oranı, uygulanacak Genel Şart metni, poliçe tarihi, sağlık raporunun niteliği, zamanaşımı ve talep edilebilecek zarar kalemleri her kazanın özelliklerine göre ayrıca incelenmelidir.